Dù bạn là người sản xuất hay người tiêu dùng, chúng ta cần liên kết lại. [Green Talk 11] – “Làm nông cần đông mới sống” tổ chức tại Green Box Cafe – Đà Lạt và thôn Ma Đành – Tu Tra đã giới thiệu các mô hình hợp tác hiệu quả, các nguồn lực hỗ trợ sẵn sàng. Chương trình ngày 09.01.2020 là cơ hội để mọi người cùng chia sẻ, cùng đến thăm những người nông dân đang làm nông nghiệp bền vững bằng cả trái tim.

Chương trình vinh hạnh đón tiếp 4 vị khách mời – những người dành rất nhiều tâm huyết và thời gian cho Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam: TS. Nguyễn Bá Hùng – Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Nông nghiệp Hữu cơ, chị Đinh Thị Hồng Phúc – Phó Giám Đốc Caritas Đà Lạt, chị Trịnh Thị Bình – Quản lý Vận hành ProCiFood và chị Huỳnh Thị Quốc Trị – Founder & CEO Dự án nông nghiệp cộng đồng Kadonfarm.

TỪ Ý NIỆM ĐẾN PHONG TRÀO: TỔNG QUAN VỀ LỊCH SỬ NÔNG NGHIỆP HỮU CƠ

Với rất nhiều hình thức canh tác như nông nghiệp sạch, nông lâm kết hợp, vườn rừng, an toàn, thuận tự nhiên, không hóa chất, thực hành tốt (G.A.P.), … đội ngũ Green Edu tạm sử dụng từ “nông nghiệp hữu cơ” như một danh từ chung. Đây là một danh từ đã tìm được sự đồng thuận giữa nhiều bên trên toàn thế giới. “Hữu cơ” cũng là một khái niệm có nhiều dữ liệu để làm cơ sở cho những nhận định về một phong trào nông nghiệp bền vững nói chung.

Từ những ý niệm đơn lẻ của mỗi người, rằng một nền nông nghiệp bền vững cần “tôn trọng hệ sinh thái, tạo hóa và thiên nhiên”, cần “lâu dài”, cần “chăm sóc đất”, làm thế nào để phong trào nông nghiệp hữu cơ phát triển mạnh mẽ như hiện tại, tăng trưởng 546% trong hai thập niên vừa qua? 

Có ít nhất 4 yếu tố góp phần củng cố cho phong trào đó. 

  • Thứ nhất, đã có những biến chuyển trong tâm thức xã hội, tiêu biểu là những phong trào Cải cách Đời sống và Cải cách Thực phẩm tại Đức, Mỹ, … vào cuối thế kỷ 19, phong trào phản đối chiến tranh Việt Nam và thảm họa môi trường sau cuốn sách Mùa xuân im lặng tại Mỹ vào những năm 1960s, … 
  • Thứ hai, nhận thức của cơ sở khoa học về tầm quan trọng hệ sinh thái ngày càng được củng cố, đơn cử như những số liệu về sự suy thoái đất và năng suất sau cuộc Cách mạng Xanh, những phát hiện của ngành vi sinh, sinh học đất và dinh dưỡng, những thí nghiệm trên các mô hình hữu cơ, … 
  • Nhiều hình thức canh tác bền vững và biện pháp sinh học cũng đã được phát minh, thí điểm và lan rộng, ví dụ như Biodynamic, canh tác vĩnh cửu, … 
  • Cuối cùng là sự hình thành của một môi trường hỗ trợ, với nhiều khía cạnh. Trong đó, các quy ước và chính sách rõ ràng khuyến khích tính minh bạch trong mọi khâu sản xuất và tiêu thụ

PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG NGƯỜI SẢN XUẤT

Tại Việt Nam, chỉ 0,87% diện tích đất nông nghiệp đang được canh tác hữu cơ. Người nông dân và người tiêu dùng hướng đến nông sản được sản xuất theo hướng hữu cơ gặp nhau ở một điểm chung. Đó chính là: gặp khó ở nhiều khâu – từ đảm bảo chất lượng và sản lượng, đến phân phối và xây dựng lòng tin.

Để giải quyết những khó khăn đó, chúng ta cần liên kết lại. Người sản xuất có thể cùng nhau lập ra các nhóm cùng sở thích, các tổ hợp tác, hay các hợp tác xã (HTX), v.v., Các hình thức liên kết này có tiềm năng nhận được rất nhiều hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức phi chính phủ.

Đơn cử như HTX Yến Dương, hình thành từ Chương trình 30A (thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững 2016 – 2020). Liên nhóm HTX Rau hữu cơ Thanh Xuân, hình thành từ Chương trình “Phát triển khung sản xuất và thị trường cho nông nghiệp hữu cơ Việt Nam” của tổ chức ADDA cũng là một trường hợp thành công. Để đời sống của nông hộ được cải thiện, mọi nguồn lực đều cần được tận dụng. Năng lực, nguồn vốn và đầu ra đều được hỗ trợ.

Người tham dự hào hứng tham gia chương trình Green Talk 11 - “Làm nông cần đông mới sống”.
Người tham dự hào hứng tham gia chương trình Green Talk 11 – “Làm nông cần đông mới sống”.

XÂY DỰNG CỘNG ĐỒNG NGƯỜI TIÊU DÙNG NÔNG NGHIỆP HỮU CƠ

Người tiêu dùng hoàn toàn có thể góp phần vào một nền nông nghiệp bền vững bằng cách liên kết với nhau để gầy dựng những nhóm mua chung, bếp ăn hay cơ sở chế biến nhỏ, cùng thành lập những câu lạc bộ, hiệp hội, vườn cộng đồng, tổ chức chợ phiên, … Đặc biệt, mô hình Cộng đồng Hỗ trợ Nông nghiệp có thể thúc đẩy nông nghiệp bền vững. Mô hình Cộng đồng Hỗ trợ Nông nghiệp thường được biết đến với tên tiếng Anh là Community Supported Agriculture (CSA).

Cộng đồng Hỗ trợ Nông nghiệp – CSA là một mô hình sản xuất và phân phối thực phẩm dựa trên kết nối trực tiếp giữa người nông dân và người tiêu dùng. Rủi ro, trách nhiệm và thành quả của hoạt động canh tác sẽ được chia sẻ thông qua các thỏa thuận dài hạn. Để có thể triển khai thành công các hình thức khác nhau của mô hình Cộng đồng Hỗ trợ Nông nghiệp – CSA, người sản xuất cần đảm bảo sản lượng, sự đa dạng, quản lý tài chính chặt chẽ và chăm chút cho mối quan hệ với khách hàng.

Bạn đọc có thể xem thêm về CSA qua video đã được Việt hóa bởi đội ngũ Green Edu: https://www.youtube.com/watch?v=N4bItFeQEMU&t=1s

Các nhóm chuyên tâm thảo luận trong chương trình Green Talk 11 - “Làm nông cần đông mới sống”.
Các nhóm chuyên tâm thảo luận trong chương trình Green Talk 11 – “Làm nông cần đông mới sống”.

Mời bạn tiếp tục đón xem buổi tọa đàm – giao lưu với các khách mời của chương trình [Green Talk 11] – LÀM NÔNG CẦN ĐÔNG MỚI SỐNG trong phần 2 tại đây: https://greenedu.vn/lam-nong-can-dong-moi-song-nong-nghiep-cong-dong-green-talk-11-phan-2/