Học tập không chỉ là câu chuyện khi bạn còn đang ở trên ghế nhà trường. Ngày nay nếu như bạn không nhanh chóng cập nhật, học hỏi thêm những kiến thức mới thì rất có thể bạn sẽ bị thay thế trong 5-10 năm nữa. Do đó một trong những kĩ năng quan trọng nhất thời đại này là “Học cách học”

Mình xin giới thiệu khoá học Learning How to learn: Powerful mental tools to help you master tough subjects, là khoá học trên Coursera, hoàn toàn miễn phí. Khóa học do Tiến sĩ Barbara Oakley, Giáo sư từ Đại học Oakland, và Tiến sĩ Terrence Sejnowski, từ Computational Neurobiology Laboratory giảng.

Khoá học có thời gian 4 tuần, bao gồm 3 giờ xem video, 3 giờ đọc tài liệu, 3 làm bài tập. Rất vui là khoá học này đã có phụ đề tiếng việt nên bạn có thể thoải mái học mà không cần lo ngại đến trình độ tiếng anh nhé.  

Vậy thì, khoá Học cách học này nói về gì nhỉ?

Nội dung chính của khoá học chỉ ra những cách thức học tập hiệu quả dựa trên những nghiên cứu về não bộ. 

Một số nội dung nổi bật của khoá học là 

1. Khi nào thì nên tư duy tập trung và khi nào thì nên tư duy phân tán?

Não bộ có 2 chế độ tư duy cơ bản là tập trung và phân tán. Chế độ tập trung được sử dụng hiệu quả khi bạn cần giải quyết những công việc mang tính lập trình, quen thuộc. Lúc này não bộ của bạn sẽ làm việc trong một không gian rất cô đọng. Chế độ phân tán lại giúp bạn có những suy nghĩ sáng tạo, mở rộng tầm nhìn vấn đề. Ví dụ khi cần sáng tạo ra 1 kế hoạch, dự án mới mà bạn ngồi suy nghĩ mãi nhưng không ra. Lúc này bạn có thể đưa não vào chế độ phân tán bằng cách đi tắm, đi dạo hay đi ngủ… để não sẽ tự liên kết các điểm thông tin đã có và giải quyết vấn đề trong lúc tưởng chừng chúng ta đang nghỉ ngơi. Chắc hẳn bạn còn nhớ câu chuyện của Archimedes hô lên Eureka khi giải được đề bài khó trong lúc ông đang tắm chứ.

2. Nhưng tớ hay trì hoãn cả việc học thì làm thế nào?

Sự trì hoãn là một trong những trở ngại lớn trong quá trình học cũng như trong cuộc sống. Điều này có nguyên nhân là do não có xu hướng tìm những thứ dễ chịu, vui vẻ (tạm thời) như xem phim, lướt web để thực hiện thay vì cảm giác đau đớn khi phải thực hiện những việc khó như học tập, tập thể thao. Tuy nhiên nếu như bạn lập cho não kỷ luật, cố gắng vượt qua cảm xúc khó chịu ban đầu thì bạn sẽ thực hiện được tiếp thử thách của mình. Một số công cụ có thể giúp bạn giải quyết vấn đề trì hoãn như Pomodoro, thiết lập 25 phút làm việc, 5 phút nghỉ ngơi. 

3. Có cách nào giúp cho tớ nhớ lâu hơn không?

Trí nhớ là điều quan trọng trong việc học tập. Có thể phân loại trí nhớ ra làm 2 loại: trí nhớ ngắn hạn (working memory) và trí nhớ dài hạn (long term memory). Trí nhớ ngắn hạn là vùng trí nhớ được xử lý ngay tại thời điểm ghi nhận thông tin, nó giống như một tấm bảng đen có giới hạn và sẽ được xoá đi trong thời gian ngắn. Ví dụ khi ngồi học bạn có thể nhớ được lời cô giáo giảng, nhưng sang ngày hôm sau thì 50-60% kiến thức đó đã mất đi. Vậy có cách nào để chúng tớ nhớ lâu hơn? Đó là chuyển từ trí nhớ ngắn hạn sang trí nhớ dài hạn. Trí nhớ dài hạn có được bằng cách luyện tập, nhắc đi nhắc lại nhiều lần. Kho chứa (long term memory) dường như là vô tận. Điều quan trọng là bạn phải nhắc đi nhắc lại bài học và lâu lâu thì truy cập vào phần kiến thức đó. Giống như cách mà bạn học từ vựng tiếng anh. Bạn nhắc đi nhắc lại nó trong nhiều ngày chứ ko phải trong 1 lần, và lâu lâu không dùng thì bạn vẫn quên. Thế nên bạn nhớ tạo điều kiện để dùng từ mới thì mới có thể nhớ và gọi tên nó được nhé.

4. Làm sao để học 1 thứ mới hiệu quả, khi có quá nhiều vấn đề cần làm?

Chia nhỏ chuỗi thông tin (chunking) là những thông tin được liên kết một cách có ý nghĩa. Khi học một vấn đề mới bạn sẽ rất nản và không hiểu được toàn bộ, cũng như không biết vận dụng thế nào. Kỹ thuật chunking là việc mà bạn nên làm. Tập trung suy nghĩ thật sâu về vấn đề để có thể hiểu, xâu chuỗi những kiến thức mới với những kiến thức cũ mà mình đã biết. Liên kết chúng thành một bức tranh lớn bao hàm toàn cảnh. Giống như khi bạn học vẽ một bức tranh. Bạn sẽ tưởng tượng toàn cảnh bức tranh trước, rồi phân ra từng mảng, từng góc để vẽ. Học cách vẽ từng chi tiết trong đó như cây cỏ, con người, ánh sáng… Sau đó bạn luyện tập nhiều lần, thì bạn có thể thông thạo và ghép các thành phần đó theo những các khác nhau.

5. Vấn đề còn lại là động lực của bạn có đủ lớn không

Việc học tập cũng đơn giản hơn rất nhiều khi bạn có động lực. Bạn có thể dễ dàng dành nhiều giờ để tập ném bóng rổ, tập đàn, kể cả làm toán khi bạn có hứng thú. Nhưng lại cảm thấy rất mệt mỏi nếu chỉ dành ra 30 phút cho những môn học mà bạn thấy nhàm chán như thống kê. Não bộ của bạn chịu ảnh hưởng bởi những chất dẫn truyền thần kinh, trong khoá học Learning How to learn có đề cập đến 3 chất quan trọng là acetylcholine, serotonin và dopamine. Acetylcholine giúp bạn tập trung. Serotonin điều khiển cảm xúc và ảnh hưởng đến cuộc sống xã hội của bạn. Cảm xúc đóng vai trò không nhỏ trong quá trình bạn học. Dopamine giống như một hoá chất của phần thưởng, giúp bạn hưng phấn và tiếp tục làm việc. Bạn cũng có thể thấy vui sướng khi được nhận quà thưởng hay chỉ đơn giản là 1 lời khen, đó lúc dopamine được tiết ra và não bạn ghi nhận việc này để tiếp tục lặp lại các hành động đó. Và một điều rất thú vị là khi bạn chơi thể thao sẽ làm tăng mức độ dopamine và serotonin, khiến tâm trạng bạn tràn ngập vui vẻ. Lúc này việc học sẽ hiệu quả hơn bao giờ hết. 

Ngoài ra bạn có thể học nhóm, luyện tập một cách có chủ đích, làm bài kiểm tra để nâng cao hiệu quả khi học… tất cả đều được cô Barbara và thầy Terry hướng dẫn 1 cách chi tiết và dễ hiểu. Những phần phỏng vấn của cô Barbara với những nhân vật rất thú vị về vấn đề học tập cũng là nguồn tham khảo đáng chú ý. Hi vọng bạn sẽ tìm được thông tin bổ ích trong khoá học Learning How to learn và ứng dụng hiệu quả trong việc học của bạn.

6. Lý thuyết não bộ thì rất hay nhưng mình muốn tìm hiểu vài phương pháp khác cụ thể được không?

Bạn có thể học thêm một số khoá học khác về học cách học mà bọn mình đã tìm hiểu: khoá Super learning: The Complete Accelerated Learning Course trên

Udemy (có trả phí) và Learn2learn (miễn phí) của bác Arun nhé.

 

Tham khảo:

Biên soạn và tổng hợp bởi Nhung Nguyễn VCA