Với hơn 5.000 loài thực vật và nấm, 400 loài động vật và 75 loài khoáng vật có thể dùng làm thuốc, tiềm năng dược liệu của Việt Nam là vô cùng to lớn. Thế nhưng, trên 80% dược liệu sử dụng trong nước hiện tại lại phải nhập từ nước ngoài. Làm thế nào để cả cộng đồng, từ người trồng, nhà nghiên cứu, người thầy thuốc, đến mỗi hộ gia đình, có thể bắt tay vào gìn giữ và phát triển tiềm năng ấy? Đó chính là ngọn lửa mà các chuyên gia về dược liệu đến từ Viện Kinh Tế Xanh muốn truyền đến cộng đồng, đặc biệt là những người trẻ, trong sự kiện Green Talk 06: Sức khỏe cộng đồng cùng cây dược liệu đã diễn ra vào 9h00 sáng ngày 13/8/2020 vừa qua.

Trong không gian thoáng đãng của Truly Cafe – địa điểm kinh doanh cà phê hữu cơ tại TP.HCM – sự kiện Green Talk 06: Sức khỏe cộng đồng cùng cây dược liệu đã diễn ra với diễn giả là bác Đỗ Xuân Kế – chuyên gia Viện Kinh Tế Xanh và đội ngũ Cộng sự Chuỗi giá trị đến từ Green Edu. Chương trình gồm 4 nội dung chính:

  1. Tổng quan về ngành dược liệu – lược sử ngành và những con số
  2. Một số mô hình dược liệu tại Việt Nam – từ làng cổ đến vùng trồng
  3. Mười cây dược liệu cần có trong nhà
  4. Tọa đàm: Con đường tìm lại sức khỏe cho bản thân và cộng đồng
Các nhóm tự giới thiệu và thảo luận sôi nổi trong không gian xanh của Truly Coffee.

Tự hào dược liệu Việt Nam

Sau khi làm rõ các định nghĩa về dược, thuốc và dược liệu, các thành viên đến từ Green Edu đã đưa người tham dự ngược dòng lịch sử để tìm hiểu về những nhân vật đã xây dựng tiền đề cho nền dược học thế giới và Việt Nam – từ những vị thần sức khỏe đến những thầy thuốc tài ba. Tiếp đó, cả khán phòng cùng nhau điểm mặt những loại dược liệu bản địa đặc trưng cho 7 vùng địa lý khác nhau dọc 3 miền đất nước. Trong đó, có những loài đặc biệt quý hiếm, có loài tuy phổ biến nhưng lại có dược tính cao – mệnh danh là “thuốc quý của người nghèo”. 

“Nam dược trị Nam nhân” – dùng thuốc nước ta để chữa bệnh cho dân ta – là mong mỏi của Lương y Tuệ Tĩnh. Có nhìn thấy những nỗ lực phát triển Y học cổ truyền thông qua chính sách Bảo hiểm xã hội và các vườn thuốc nam tại mỗi trạm y tế xã, có đến thăm những vùng dược liệu nổi tiếng tại Nghĩa Trai (Hưng Yên), Nghĩa Lạc (Nam Định) hay Sinh Dược (Ninh Bình), chúng ta mới cảm nhận được tâm huyết bảo vệ sức khỏe cho dân tộc mình của những người con đất Việt.

Nhận biết cây thảo dược

Giữa giờ, người tham gia được chia thành các đội để cùng tham gia trò chơi sắp xếp các mẫu dược liệu theo đúng công dụng và tên của chúng. Đội sắp xếp nhanh nhất nhận được phần thưởng là mỗi thành viên một cuốn Sổ tay 10 cây dược liệu cần có tại nhà.

Mười cây dược liệu có công dụng trị cảm sốt, đau bụng, nhức mỏi, mất ngủ, … cần có tại nhà.
Sổ tay ‘10 cây dược liệu cần có tại nhà‘ là món quà nhằm lan tỏa tình yêu và kiến thức về những loài thảo dược.

Xây dựng chuỗi giá trị dược liệu Việt Nam

Buổi tọa đàm hấp dẫn bởi những câu hỏi không ngớt từ những người trẻ trong ngành dược liệu. Những câu trả lời chân thành, nhiệt tình từ bác Đỗ Xuân Kế – người đang dày công nghiên cứu và hoạt động tích cực để mang đến cho người Việt những sản phẩm dược liệu an toàn nhất, cũng là điểm nhấn của chương trình. 

Bác Đỗ Xuân Kế tại buổi Tọa đàm: Con đường tìm lại sức khỏe cho bản thân và cộng đồng của Green Talk 06.

Chị Hoài – người sáng lập doanh nghiệp Mộc Thanh Trà – đặt câu hỏi: “Theo bác, người trẻ mới bước vào ngành dược và có đam mê phát triển dược liệu thì nên bắt đầu ngay từ đâu? Ở khâu nghiên cứu, khâu xây dựng vùng trồng hay khâu sản xuất thành phẩm?”

Bác Kế đáp: “Chúng ta không thể một mình gầy dựng từ đầu tới cuối. Tốt nhất là mỗi người thực hiện tốt chuyên môn của mình: người trồng vùng dược liệu, người chạy nhà máy sản xuất tinh dầu, người kinh doanh bán ra thị trường. Chúng ta cần có hội, nhóm, có chương trình cụ thể.

Ví dụ, tôi có nhà máy, bạn trồng dược liệu, thì bạn hãy tìm tôi để tôi làm nhiệm vụ chiết tinh dầu. Tôi và bạn phối hợp với nhau thành 1 chuỗi – mỗi người một việc. Hơn nữa, ở nước ta còn khó khăn ở chỗ vùng nguyên liệu còn manh mún. Khó mà tìm được một vùng trồng với diện tích đất khoảng 100 héc-ta. Vì vậy, để có đủ nguyên liệu cho nhà máy vận hành, chúng ta phải biết kết hợp cùng nhiều nông hộ.”

Người tham dự đặt câu hỏi cho bác Đỗ Xuân Kế.

Anh Thiện của Công ty TNHH TM DV Trường Liên đặt câu hỏi: “Trong lúc làm việc với nông dân, cháu đau đầu vì có những lần họ không tuân thủ theo quy trình canh tác đã hướng dẫn, khiến cho chất lượng sản phẩm đầu ra không đảm bảo. Làm thế nào nếu người nông dân không làm đúng như quy trình mình đã chỉ dẫn?”

Bác Kế đáp: “Tùy theo sản phẩm mà yêu cầu đầu vào có thể chấp nhận chênh lệch hơn một chút, ví dụ như sản phẩm thuốc trừ sâu từ sả thì yêu cầu đầu vào có thể thoáng hơn. Đối với toàn bộ sản phẩm dược, tôi phải làm theo bộ tiêu chuẩn hẳn hoi. Chúng ta phải có quy trình để đưa cho nông hộ. Khi đưa quy trình thì tôi có thể kiểm tra nhật ký sản xuất của người trồng thông qua smartphone để xem họ có thực hiện theo đúng như đã hướng dẫn hay không.” 

Bác nhấn mạnh: “Chúng ta phải viết hợp đồng cụ thể, tận dụng các công nghệ hiện đại để kiểm tra, quản lý. Tôi thì kiểm tra quy trình sản xuất của nông dân bằng công nghệ blockchain, ảnh vệ tinh, và chi phí cho những công cụ này rất rẻ. Với 100ha theo dõi, phí 3 tháng để xem ảnh vệ tinh khoảng 200$, rất tiện để quan sát và theo dõi. Ví dụ, khi tới ngày phải bón phân, mình quan sát ảnh vệ tinh của vùng đất, họ làm đúng hay sai thì ảnh sẽ đổi màu tương ứng, nhìn là biết liền.”

Người tham dự đặt câu hỏi cho bác Đỗ Xuân Kế.

Cây thuốc chữa bệnh

Khi được hỏi về một số bài thuốc dược liệu mà bác Kế thường dùng cho mình và gia đình, bác chia sẻ: “Khi mình tiếp xúc nhiều với tự nhiên, sử dụng đúng các sản phẩm từ thiên nhiên, sức đề kháng cao, nguy cơ bị nhiễm bệnh của mình sẽ giảm xuống. Nếu ho thì tôi dùng nước quế, say xe nhức đầu thì hít tinh dầu, rửa tay bằng nước bồ hòn.

Còn với người già, để giảm tình trạng mỡ trong máu, làm chắc thành mạch, có thể nấu nước nấm mèo kết hợp mè đen để uống. Nấu với công thức: 20gr nấm mèo, 20gr mè đen và 2,5L nước. Nấu uống nước cả ngày. Ngoài ra, còn một liều thuốc khác cực kỳ hiệu nghiệm – chính là thể thao, 1 ngày vận động chừng 1 tiếng rưỡi đến 2 tiếng là đẩy lùi mọi cơn bệnh. Làm cái gì thì làm, nhưng phải nhớ cái quan trọng nhất là đầu tư cho sức khỏe của mình.”

Sau khi buổi tọa đàm đã kết thúc, nhiều anh chị tham dự vẫn nán lại để kết nối, chia sẻ những câu chuyện, trải nghiệm trong ngành. Chúng tôi biết rằng còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải đáp, còn nhiều vấn đề chưa được thảo luận. Song, buổi Green Talk này đã tạo cơ hội để cộng đồng cùng kết nối, cùng hướng về một ngành dược liệu trong sạch, phát triển, đậm bản sắc dân tộc Việt Nam.


Green Talk là chuỗi sự kiện do đội ngũ VCA (Cộng sự Chuỗi giá trị) thuộc Green Edu tổ chức, nhằm thay đổi và nâng cao nhận thức của người trẻ về nông nghiệp. Đồng thời, chương trình cũng kết nối và chia sẻ kiến thức đến những người đam mê nông nghiệp. 

*Green Talk 04 – Gặp mặt và chia sẻ về Hệ thống Đảm bảo Cùng tham gia (PGS) trong nông nghiệp hữu cơ https://greenedu.vn/green-talk-pgs-va-nhung-nguoi-dong-vai-ac-trong-nong-nghiep-huu-co/