Bạn muốn xây dựng một trang trại nhưng chưa biết nên bắt đầu từ đâu? Nên trồng cây gì để phát huy ưu thế của vùng? Làm sao để từng bước xây dựng cơ sở vật chất trang trại uyển chuyển theo ngân sách? Workshop [Green Talk 07] – TƯ DUY THIẾT KẾ TRANG TRẠI, diễn ra vào ngày thứ tư 23/09/2020 vừa qua, đã đem đến cho người tham dự các nguyên lý nền tảng, trải nghiệm thiết kế, và cơ hội thảo luận với chuyên gia trong lĩnh vực xây dựng và thiết kế trang trại.

Sự kiện [Green Talk 07] – TƯ DUY THIẾT KẾ TRANG TRẠI hân hạnh có sự góp mặt của Tiến sĩ Nguyễn Bá Hùng – Viện trưởng Viện Kinh tế Nông nghiệp Hữu cơ. Trang trại Organik Đà Lạt do bác xây dựng là một trong những trang trại đạt chuẩn hữu cơ quốc tế đầu tiên của Việt Nam với hơn 150 chủng loại rau, củ quả khác nhau. Hiện nay, bác Hùng là chuyên gia tư vấn cho nhiều trang trại trên cả nước lấy được chứng nhận hữu cơ theo tiêu chuẩn USDA, EU và JAS.

Chương trình gồm 3 nội dung chính:

  1. Tư duy thiết kế trang trại
  2. Trải nghiệm thiết kế thực tiễn
  3. Thảo luận: Khởi nghiệp bằng trang trại

TƯ DUY THIẾT KẾ TRANG TRẠI

Để tổ chức sản xuất hiệu quả, người chủ trang trại cần nắm vững tư duy thiết kế dựa trên điều kiện tự nhiên, hệ sinh thái địa phương, và chuỗi giá trị nông sản. Các bước khảo sát ban đầu để nắm vững các yếu tố cơ bản gồm: quy hoạch, lịch sử vùng trồng, khí hậu, địa hình, nước, đất, cơ sở hạ tầng, các mắt xích trong chuỗi giá trị, và hệ sinh thái địa phương. Với mỗi yếu tố, đội ngũ Cộng sự Chuỗi giá trị (VCA) đến từ Green Edu đã giới thiệu đến người tham dự những điểm cần lưu ý cơ bản, những nguồn thông tin đáng tin cậy cũng như những ví dụ thực tế sinh động chắt lọc qua quá trình khảo sát, tư vấn cho nhiều trang trại khác nhau.

Để một trang trại có thể tiếp cận các chính sách hỗ trợ của nhà nước về vốn vay, ưu tiên khai thác đất, đào tạo nhân lực, hỗ trợ đầu ra, … thì trang trại cần đạt các yêu cầu theo Thông tư 02/2020/TT-BNNPTNT. Cụ thể, trang trại trồng trọt cần đạt giá trị sản xuất bình quân từ 1,0 tỷ đồng/năm trở lên và tổng diện tích đất sản xuất từ 1,0 ha trở lên.

Dù diện tích, quy mô, mục đích của mỗi trang trại là khác nhau, có các chức năng đi kèm với các cơ sở vật chất cơ bản mà mọi trang trại cần phải có, như nhà ở, nhà vệ sinh, nơi chứa nước, khu sản xuất, …  Mỗi hạng mục cơ sở vật chất này sẽ có những nguyên tắc cơ bản để đảm bảo an toàn và hiệu suất năng lượng cho toàn trang trại. 

Người tham dự hào hứng lắng nghe phần chia sẻ trong sự kiện [Green Talk 07] TƯ DUY THIẾT KẾ TRANG TRẠI

TRẢI NGHIỆM THIẾT KẾ THỰC TIỄN

Sau khi lắng nghe các kiến thức cơ bản về tư duy thiết kế, người tham dự được chia thành các nhóm để thử sức bố trí các hạng mục cơ sở vật chất chi tiết trên 2 sơ đồ trang trại mẫu. 2 sơ đồ này là của 2 khu đất thực tế tại Đà Lạt và Vĩnh Phúc. Sau 30 phút thử sức, các nhóm có cơ hội phản biện và thảo luận sôi nổi với bác Nguyễn Bá Hùng về tính hợp lý của từng hạng mục.

Workshop trải nghiệm đầy lý thú nhờ  những chi tiết thực tế bất ngờ, chẳng hạn như nước sông không thể sử dụng để tưới vì ô nhiễm đầu nguồn, đường vào của vật tư và đường ra của sản phẩm cần tách biệt để thuận tiện di chuyển và tránh nhiễm chéo theo tiêu chuẩn HACCP, hay việc đặt khu ủ phân ở ngay lối vào không còn là nguồn ô nhiễm mùi hôi nếu áp dụng phương pháp ống thông khí (aerated static pile composting). Người tham dự bước vào phiên thảo luận với chuyên gia trong không khí học hỏi vô cùng sôi nổi.

Các nhóm thử sức bố trí các cơ sở hạ tầng và phân khu thiết yếu trong phần Trải nghiệm thiết kế thực tiễn của workshop [Green Talk 07] TƯ DUY THIẾT KẾ TRANG TRẠI.

THẢO LUẬN: KHỞI NGHIỆP BẰNG TRANG TRẠI

Trên 25 anh chị đến tham dự chương trình đều có chung mối quan tâm với nông nghiệp, với những giá trị của nông nghiệp hữu cơ. TS. Nguyễn Bá Hùng với hơn 30 năm kinh nghiệm trong việc thiết lập, vận hành và tư vấn cho các trang trại đã hết lòng truyền tải những gì mình đúc kết được cho lớp trẻ. Với bác, để khởi nghiệp bằng trang trại nông nghiệp hữu cơ, có ba yếu tố tối quan trọng là thị trường, đầu vào, và tư duy cộng đồng.

Thị trường, đầu vào, và tư duy cộng đồng

Thị trường là yếu tố quyết định mức đầu tư và cách triển khai. Với bác, ai cũng có thể làm được nông nghiệp hữu cơ, miễn cái tâm mình không muốn bỏ hoá chất cho người ăn. Còn chứng nhận hữu cơ thì khi nào khách hàng yêu cầu, khi nào cần xuất khẩu, thì hẵng lấy. Đừng lấy cho nó oai vì mình sẽ phải tốn rất nhiều tiền của. 

Đầu vào có một nguyên tắc rất đơn giản là: “Đừng ham mua thuốc trừ sâu giá rẻ.” Thuốc trừ sâu trôi nổi kém chất lượng chắc chắn sẽ độc hại cho môi trường. Chúng ta cũng đừng vội san bằng một khu đất khi mới bắt đầu thiết lập trang trại. Những tầng cây chắn gió, vùng đệm sinh học, nếu muốn trồng lại phải mất 15 năm. Trong khi đó, bảo tồn các khu vực sẵn có sẽ nuôi dưỡng đa dạng sinh học, phát triển các loài thiên địch, làm giảm sức ép phải đấu tranh sinh học bằng hóa chất trong khu sản xuất.

Tư duy cộng đồng là cách duy nhất để nông nghiệp hữu cơ của mỗi cá nhân phát triển. Bác Hùng kể rằng, bác cũng đã từng có tham vọng làm bá chủ về rau hữu cơ, nhưng sau nhiều năm bác đã nhận thấy rằng không một đơn vị riêng lẻ nào có thể cung cấp đủ số lượng, đủ độ đa dạng sản phẩm, quanh năm. Cũng không có một đơn vị nào có thể làm tốt tất cả các khâu, từ cung cấp vật tư đến bán lẻ tới người dùng. Chỉ cần mình có mức lợi nhuận vừa phải, chúng ta cần bắt tay với nhau để mỗi người làm tốt thế mạnh của mình.

Người tham dự chăm chú lắng nghe những kinh nghiệm thực tế của TS. Nguyễn Bá Hùng.

Nguồn nhân lực ngành nông nghiệp

Bác Hùng kể chuyện vui rằng, học sinh từng hỏi: “Trong các loại côn trùng, bác Hùng sợ loài côn trùng nào nhất?” Đáp: “Bác sợ con có hai chân nhất.” Con mà có hai chân, hai tay làm mình rất là mệt. Chẳng hạn như mình chọn khu đất gần rừng để không lo nguy cơ ô nhiễm. Mình đã cẩn thận liên hệ với Sở Nông nghiệp, Phòng Địa chính để xin bản đồ quy hoạch của khu vực này trong vòng 25 năm. Vậy mà sau này dân cư họ vẫn vào ở, trồng bông, xịt thuốc. Nguy cơ ô nhiễm thì mình đâu có lấy chứng nhận hữu cơ được.

Đối với nhân lực địa phương, kinh nghiệm của bác là khi chúng ta có thể đảm bảo đầu ra để ổn định cuộc sống cho họ thì vận hành sẽ bền vững. Bác đã kiên nhẫn đào tạo từng chút một từ cách lái máy cày tới cách lên luống, tập thói quen rửa tay, lắp còi hụ để buộc người làm vườn phải nhớ đóng cửa ra vào, … Song song đó, tăng cường cơ giới hóa, tự động hóa trong các khâu như tưới tiêu, làm đất, thu hoạch, … là cần thiết để giảm rủi ro về nhân sự. Bác cũng khuyến khích các chủ trang trại mạnh dạn thuê chuyên viên trong và ngoài nước để tổ chức công việc tốt nhất, sau đó sẽ tập huấn dần cho các nhân viên khác.

Người tham dự cùng chụp hình lưu niệm sau chương trình [Green Talk 07] TƯ DUY THIẾT KẾ TRANG TRẠI.

Sự kiện[Green Talk 07] TƯ DUY THIẾT KẾ TRANG TRẠI đã cung cấp kiến thức nền tảng về tư duy thiết kế trang trại, cũng như các góc nhìn thực tế thông qua hoạt động trải nghiệm và phiên thảo luận. Một trang trại hoạt động hiệu quả, cũng như một phong trào hữu cơ thực sự bền vững tại Việt Nam cần sự chung tay và chia sẻ kiến thức, nguồn lực từ mọi thành viên của cộng đồng.

Để tiếp tục mang tri thức nông nghiệp đến với cộng đồng một cách sống động nhất, Green Edu sẽ tổ chức workshop [Green Talk 08] Từ Trang trại đến Bàn ăn tại một trang trại kết hợp sản xuất thực phẩm với dịch vụ giáo dục, đạt chứng nhận hữu cơ, tại Thành phố Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc, vào ngày 04/10/2020. 


Green Talk là chuỗi sự kiện do đội ngũ VCA (Cộng sự Chuỗi giá trị) thuộc Green Edu tổ chức, nhằm thay đổi và nâng cao nhận thức của người trẻ về nông nghiệp. Đồng thời, chương trình cũng kết nối và chia sẻ kiến thức đến những người đam mê nông nghiệp.