Nguồn ảnh: Nguyễn Nhung

Một ngày cuối mùa mưa 2019, tôi đến “Nhà Cười” – một khu vườn nhỏ xinh ở ngoại ô Đà Lạt. Bước qua chiếc cổng màu đỏ được sơn hoạ tiết rất cá tính, tôi men theo con dốc nhỏ tràn ngập hoa cúc trắng và hoa dại tím. Cuối con đường là một cây mimosa nở hoa vàng rực bên cạnh căn nhà gỗ nhỏ phủ đầy những dây thường xuân xanh ngắt. Tất cả hiện lên như một bức tranh cổ tích và tôi như cô bé Alice lạc vào xứ sở thần tiên. 

d1cf9630952b6975303a.jpg (1280×960)
Nguồn ảnh: Nguyễn Nhung

Chủ nhân ngôi nhà cổ tích này là anh Nguyễn Thanh Tân, người đầu tiên phá dỡ nhà màng sau trận lụt lịch sử ở Đà Lạt năm 2019. Vào thời điểm đó, Đà Lạt có khoảng 4400 ha nhà màng và 1200 ha nhà lưới, chiếm khoảng 56% diện tích sản xuất nông nghiệp. Con số này phản ánh một “Đà Lạt trắng”, thứ màu lạnh lẽo, vô cảm thay cho màu xanh mướt mát của Đà Lạt những năm 90. Quan niệm sai lầm rằng nông nghiệp công nghệ cao phải đi liền với xây dựng nhà kính đã khiến mảnh đất cao nguyên này tăng nhiệt độ trung bình lên đến 3°C*.

Anh Tân, sau một thời gian làm việc văn phòng nơi phố thị, quyết định trở về vườn năm 2017. Trước đó, khu vườn 3000m2 của ba mẹ anh được cho thuê trồng Atiso, xung quanh vườn là khung sắt chắc chắn và trải màng trắng lóa như rất nhiều nhà vườn khác ở Đà Lạt. Thời gian đầu, anh Tân chỉ định phá một phần lớp màng nhựa để lấy chỗ thực hành nông nghiệp như kiểu canh tác ngày xưa, thời mà anh có thể vô tư hái những trái thù lù, cà chua mọng nước quanh vườn ăn cho đã khát mà không phải kiêng dè hóa chất. Rồi mùa mưa 2019 đến, trận lụt lịch sử làm Đà Lạt chuếnh choáng, với nguyên nhân được cho là do quá nhiều nhà màng làm nước không kịp ngấm xuống đất nên gây ra lũ lụt. Thế là anh Tân quyết định tháo dỡ toàn bộ nhà màng trên vườn, thứ trị giá cả tỷ đồng chi phí xây dựng ban đầu. Những trải nghiệm sau đó càng làm anh thấy quyết định của mình là đúng đắn. “Nhà Cười” của anh Tân không lớn nhưng có đủ các loại rau, hoa, cây ăn trái. Theo anh, khi vườn đa dạng sinh học thì các loài có thể hỗ trợ nhau, hạn chế được cỏ dại, sâu bệnh mà chẳng cần dùng đến thuốc trừ sâu, diệt cỏ. Đặc biệt, anh luôn cố gắng tìm và trồng những giống cây bản địa để giữ gìn những loại cây thuần chủng của Việt Nam. Vì trồng theo hướng thuận tự nhiên nên anh cũng để cây cỏ phát triển tự nhiên không  bỏ nhiều công dọn. Những loại rau dại như rau sam, bồ công anh, rau dền cơm, rau tàu bay,… là thứ “bỏ đi” ở các vườn khác nhưng lại là mặt hàng yêu thích đối với khách của Nhà Cười. Ngoài ra, để tạo hệ sinh thái nhỏ trong vườn nhà, anh Tân có làm một ao nhỏ nuôi cá, tận dụng chính những lá rau già, xấu cho cá ăn, nuôi đàn gà vừa bắt sâu lại có thêm nguồn phân cho khu vườn. 

Nguồn ảnh: Internet

Nhìn quanh Đà Lạt, nhiều người nông dân sử dụng nhà màng như một trào lưu không điểm dừng cùng với việc dùng thuốc trừ sâu hoá học quá đà, sức khỏe con người và môi trường sinh thái đã và đang bị ảnh hưởng nặng nề. Đau đáu vì điều này, anh Tân kết hợp với những người bạn làm nông cùng chí hướng lập ra nhóm “Vòng Lâm Viên” với quyết tâm khôi phục nền nông nghiệp phát triển bền vững với tự nhiên. “Vòng Lâm Viên” giúp cho những người như anh Tân không còn cô độc trong cuộc chiến bảo vệ môi trường, bảo vệ những giá trị phát triển bền vững và giữ lại những mảng xanh cho Đà Lạt. Cộng đồng này ngày càng lớn mạnh và có tác động tới những người xung quanh. 

90740393_2860263174063575_5832550310769328128_n.jpg (960×960)
Nguồn ảnh: Nhà Cười – Smile Garden fanpage

Bên cạnh công việc chính của một nông dân chính hiệu, anh Tân còn là một “nghệ sĩ”. Thời gian rảnh việc vườn tược hay không phải vận chuyển hàng cho khách, anh lại say mê với những thú vui nhỏ của mình. Mỗi buổi sáng, sau khi thức giấc từ căn lều – nơi đón ánh mặt trời đầu tiên trong vườn, anh pha một tách cà phê cho riêng mình, đánh một vài bài nhạc trên cây đàn piano giữa căn nhà gỗ, hay ngâm nga một bản nhạc trữ tình với cây guitar bên những bông hồng trắng đang nở rộ ngoài hiên. Một ngôi nhà gỗ giản đơn với đồ dùng làm từ vật liệu tái chế nhưng lại vô cùng xinh đẹp và “có gu” nằm giữa khu vườn đầy hoa trái – đó chính là điểm thu hút của Nhà Cười. Nhà Cười là nơi mà ai đến cũng muốn ngồi nhâm nhi một tách trà vào buổi sáng, thưởng thức thật nhiều rau tươi sạch vào buổi trưa, và tối ngồi bên bếp lửa bập bùng nghe tiếng nhạc. Sẽ thật tuyệt vời nếu chúng ta có thêm ngày càng nhiều những khu vườn xanh hạnh phúc như vậy.

Ghi chép kí sự từ VCA Nguyễn Nhung