CHẠY VÀ MƠ VỀ MÀU XANH

CHẠY VÀ MƠ VỀ MÀU XANH

Theo triết lý sống của mình, một quốc gia mạnh là quốc gia có tiềm lực sản xuất tốt từ những thứ cơ bản nhất như rau củ quả, thịt, cá. Bởi đó những nhu yếu phẩm của con người, không có ăn thì không thể sống, nên một quốc gia muốn giàu mạnh thì phải bắt đầu từ việc đảm bảo cho dân mình được ăn sạch sống khỏe. Mình luôn thắc mắc tại sao nước ta có tiềm năng phát triển nông nghiệp lớn như thế, có nhiều điều kiện địa lý độc đáo được thiên nhiên ưu đãi hơn rất nhiều quốc gia khác, lực lượng lao động tại nông thôn vẫn chiếm phần đông đảo nhất, vậy mà vẫn phải ăn những thực phẩm đầy chất hóa học, muốn ăn ngon thì toàn phải nhập hàng ngoại về. Tại sao nguồn nhân lực, nguồn thông tin của nông nghiệp – ngành mũi nhọn của nước mình lại thiếu thốn đủ bề. Tại sao những mâu thuẫn, những bất công này xảy ra ở ngay giữa một vùng đất có đồng vàng, biển bạc. 

À, ra là năng suất lao động còn kém, do phần lớn nông dân còn chưa qua đào tạo, do khoảng cách giữa đời sống thành thị và nông thôn còn khắc nghiệt, vì thế mà nền nông nghiệp Việt cứ được duy trì theo kiểu cũ, với vốn kiến thức không được cập nhật của người nông dân. Sau khi nghiên cứu thêm các thông tin về tình trạng biến đổi khí hậu, mình còn biết được rằng những hành động canh tác chưa đúng đã làm cho nền nông nghiệp gây ra những tác động ngày càng trầm trọng đối với môi trường, với sinh kế của người nông dân. 

Năm ba đại học, mình bắt đầu dấn thân vào nông nghiệp để biết được liệu mình có thích nông nghiệp thật hay không. Vốn là sinh viên kinh tế, bạn bè xung quanh cũng khó mà tìm được người có cùng chí hướng, mình lẳng lặng tìm những quyển sách về nông nghiệp để đọc, như quyển “Quả táo thần kỳ của Kimura” – mình biết được nông nghiệp hữu cơ chỉ đơn giản là bắt nguồn từ tình thương của người nông dân với người vợ bị dị ứng với thuốc trừ sâu của mình, hay quyển “Cuộc cách mạng một cọng rơm” –  mình thấy được lòng tin mãnh liệt, mạnh mẽ vào triết lý sống thuận tự nhiên của tác giả. Rồi mình tham gia vào các hội nhóm về nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ, khởi nghiệp nông nghiệp trên Facebook, mình thích mê khi thấy những khu vườn, những trang trại rộng hàng hectare được canh tác theo tiêu chuẩn sạch, những câu chuyện khởi nghiệp, theo đuổi nông nghiệp đầy mồ hôi, vất vả mà các anh chị nông dân thế hệ mới chia sẻ.

Rồi mình đi nhiều hơn, mình vừa học vừa làm, để dành tiền để đi, càng đi đến nhiều vùng đất, mình càng thấy yêu đất nước Việt Nam hơn, những cảnh đẹp trùng điệp mở ra trước mắt mình, với màu xanh của rừng, màu vàng của lúa, màu đỏ của những bụi hồng mọc dại, màu trắng mờ đục của buổi sương sớm, tất cả những sắc màu đó đi từ mắt vào tim, càng ngắm càng yêu, càng muốn bảo vệ và gìn giữ. Vì thế mà tình yêu cho ruộng lúa, cho cánh rừng của mình ngày càng to lớn.

Năm ba đại học, mình về Vĩnh Long để đi Mùa Hè Xanh với các bạn cùng khoa, và mình đã có những trải nghiệm dễ thương “nhớ đời”. Trên chiếc xe đạp lộc cộc, bạn đèo mình đến quán nước mía đầu “lộ” để hỏi han người dân về mấy nhà vườn địa phương, tìm hiểu thông tin cho dự án sàn thương mại điện tử nông sản mà nhóm mình làm. Men theo con đường đất đỏ được điểm tô bởi những lũy tre già, mình tìm đến ruộng dưa được chỉ, thích thú quan sát cảnh người dân thu hoạch dưa. Trò chuyện với chị chủ ruộng, mình thấy được những bất cập trong việc liên kết thông tin bị đứt quãng qua nhiều kênh, cũng như là những nỗi vất vả của người nông dân lúc thời tiết thất thường, hay là cái giá mua quá thấp từ thương lái. Cả người trồng, người mua và thậm chí là người bán đều chịu thiệt thòi, tại sao chúng ta lại “khó sống” với nông sản như vậy.

Ước mơ về một nền nông nghiệp sạch hơn, phát triển hơn, tiến bộ hơn thôi thúc mình đi tìm những thông tin về nông nghiệp để đọc, để cảm. Nghe những chia sẻ vừa vui vừa buồn của những người khởi sự làm nông, thấy lòng đầy hi vọng, mặc dù cũng có một chút lo lắng vì chuyên ngành mình học liên quan chủ yếu đến công nghệ thông tin chứ không dính dáng gì đến nông nghiệp.

Rồi sau đó, bằng tất cả những hy vọng, mình viết lá đơn xin việc tiếng Anh đầu tiên gửi vào Green Edu, và cố gắng trả lời thật tốt các câu hỏi trong form tuyển dụng, sau nhiều ngày lên xuống văn phòng xanh, với cái tên thật dễ thương là Dế Mèn Hub, cuối cùng, mình đã thật tự hào khi được nói “Tôi là Cộng sự chuỗi giá trị đến từ Green Edu.”

Và cũng không dễ.

Thật không dễ dàng để mình có thể nói được câu đó. Chặng đường làm thực tập sinh của mình là một chuỗi ngày chìm trong training và… làm việc lặt vặt. Là thành viên non trẻ nhất team, lại không có nhiều kinh nghiệm hoạt động ở “mặt trận” đại học, so với các anh chị đồng nghiệp giỏi giang, mình còn nhiều thiếu sót quá, nhiều lúc mình tự ti về chính năng lực bản thân. Thế nhưng, với lời tự hứa là sẽ cố gắng học tập, làm việc hết mình để nâng cao năng lực, cố gắng phát huy tối đa tiềm năng mình có, để mai này chết đi không tiếc nuối. Mình đã nỗ lực thật nhiều, cố gắng học và hành, mở mắt mở tai ra để quan sát, lắng nghe, học hỏi từ nhiều khía cạnh khác nhau của cuộc sống.

Mình nhìn màu xanh nông nghiệp Việt với cả hai góc nhìn, một bên là tiêu cực, và một bên là tích cực. Tiêu cực bởi vì không biết hằng ngày, ba má mình thực sự đang ăn cái gì để sống, đó liệu là thịt cá rau củ, hay liệu chỉ là một dạng “tiến hóa” khác của hóa chất. Tiêu cực bởi vì nỗi lo về biến đổi khí hậu đang diễn ra ngay trước mắt mình và môi trường đang bị ảnh hưởng ngày càng nặng nề hơn, lo lắng cho đời sống, sinh kế bà con đồng bằng sông Mê Kông, của những người yếu thế. May mắn thay, tương lai nông nghiệp Việt vẫn còn đầy hứa hẹn. Tham gia vào các group về nông nghiệp trên Facebook, đi tham quan các hội chợ triển lãm ngành nông, mình thấy được nhiều câu chuyện người thật việc thật. Thấy được làn sóng canh tác sạch và xanh đang được lan tỏa và hưởng ứng mạnh mẽ. Thấy được mồ hôi và nước mắt của những người nông dân thế hệ cũ và mới. Quan trọng hơn hết, mình thấy được trăn trở của mình cũng là trăn trở của rất nhiều người khác, và mỗi một người đều đang chung tay để làm nên điều gì đó có ích cho cây rau, ngọn cỏ của nước Nam.

Giấc mơ của mình là được cộng tác, được làm, được đi. Muốn đi xa thì phải đi cùng nhau, mình không thể làm gì lớn nếu chỉ khư khư một mình. Thật may mắn khi vào Green Edu, mình đã có thật nhiều cơ hội để cộng tác, làm việc nhóm. Mình được hòa nhập vào văn hóa ba miền Bắc Trung Nam, thích thú với những sự khác biệt, mặc dù đôi lần cũng bối rối. Với văn hóa học tập, văn hóa kết nối được chú trọng duy trì ở Green Edu, mình đã tự hào khi đang dần trở thành một phiên bản tốt hơn như mình mong muốn. Cho dù mùa dịch Covid lắm khó khăn thì những dự án vì cộng đồng vẫn chạy, những deadline vẫn được đặt ra, những buổi đào tạo kiến thức, kỹ năng cứng và mềm, những vòng tròn kết nối đồng đội đều được duy trì hàng tuần. Những công việc cứ chạy, những trở ngại cứ đến, nhưng tụi mình thì cứ bước đi thôi, cứ gieo một hạt giống trong tâm mình, chăm sóc nó cẩn thận. Đến một ngày, nó sẽ trở thành mầm xanh, rồi đơm bông, kết trái. 

 

Ảnh & bài viết: VCA Uyên Phạm

 

 

 

 

 

 

Dế mèn du ký 1: Hành trình tìm về với cội nguồn của thế mạnh nước nhà, đấy là nông nghiệp

Dế mèn du ký 1: Hành trình tìm về với cội nguồn của thế mạnh nước nhà, đấy là nông nghiệp

Chúng mình rời Tây Ninh nắng cháy để về với núi rừng miền Bắc ngút ngàn. Khởi hành từ Sài Gòn đến Hải Phòng – vùng đất rực màu phượng đỏ để tham dự lễ khởi công nhà máy chế biến rau củ quả Haphofood. Trở về Hà Nội, 12 chú dế mèn lại tiếp tục xách balo lên và rong ruổi trên những cung đường đi qua các tỉnh thành: Thái Nguyên, Bắc Kạn, Tuyên Quang,Phú Thọ, Bắc Ninh.

Đến mỗi nơi, hít hà không khí núi rừng phía Bắc và lắng nghe những câu chuyện của người nông dân, của những cô bác thương lái, thấy tim mình dài rộng ra biết bao nhiêu và đầy ự những trải nghiệm, những rung động với con người, với thiên nhiên và với đất nước mình.

Đi để thấy thêm nhiều điều rộng mở vượt ra ngoài những con chữ và nghiên cứu trong sách vở. Thấy Tự nhiên ưu ái những vùng đất mình đi qua quá, để mà từ đấy, cây xanh bạt ngàn, trái cây ngọt lành, cây thuốc phủ xanh những đồi trọc. Thấy người nông dân bền bỉ, gắn bó với đất với vườn và không ngừng vươn lên với ý chí làm giàu cho mình và cho cả cộng đồng xung quanh. Đi để gom góp những câu chuyện về cách làm nông, cách vận hành một chuỗi giá trị trong nông nghiệp bền vững.

BÀI TOÁN DOANH NGHIỆP – NGƯỜI DÂN, AI BƯỚC TRƯỚC?

Những ngày đầu tiên, chúng tôi viếng thăm vùng trồng dược liệu tại khu vực tỉnh Thái Nguyên sau khi vượt chặng đường dài, rời xa thành thị. Tại đây, đoàn lại tiếp tục được gặp gỡ với một gương mặt trẻ hiện đang tạo sinh kế cho nhiều hộ dân tại khu vực bằng việc thúc đẩy trồng dược liệu vốn là nguyên liệu sẵn có ở vùng đất này.

Chỉ vài tiếng đồng hồ ngắn ngủi nhưng anh An* cởi mở chia sẻ nhiều khó khăn mà anh và doanh nghiệp phải đối mặt và hướng giải quyết thiết thực mà doanh nghiệp của anh đang áp dụng rất hữu hiệu cho cả doanh nghiệp lẫn người nông dân.

Một trong những chia sẻ đắt giá nhất về câu hỏi “Mở doanh nghiệp thu mua trước, hay đợi người dân tạo vùng trồng nguyên liệu trước?” của anh An đó là: “Doanh nghiệp phải bước trước, tạo vùng trồng mẫu cho người dân thấy được minh chứng hữu hình của giá trị cây trồng, ta không nói suông. Sau đó bắt đầu cho dân mượn giống, hướng dẫn kĩ thuật, đảm bảo đầu ra cho dân”.

Với quy mô nhỏ, hiện anh đang tạo sinh kế cho hơn 10 hộ dân trong địa bàn sinh sống của mình. Đoàn Cám ơn anh An đã đón tiếp nhóm thật nồng hậu, cởi mở.

GẶP GỠ MÔ HÌNH DOANH NGHIỆP LIÊN KẾT SẢN XUẤT VỚI NÔNG DÂN: NỒNG TÌNH BẮC KẠN

Đối với người nông dân, để làm ra sản phẩm nông sản đã vất vả nhưng đến khâu tiêu thụ cũng lại “long đong”. Việc tạo ra mối liên kết trong chuỗi giá trị sản xuất hàng hóa giữa doanh nghiệp và người nông dân là cần thiết, điều này góp phần thúc đẩy phát triển sản xuất hàng hóa bền vững.

Vào ngày thứ 2 của hành trình, nhóm chúng tôi đã có cơ hội gặp gỡ bác Bàn Văn Minh (Giám đốc DNTN xuất khẩu và chế biến nông sản Minh Bê) tại thôn Thác Giềng, Xuất Hóa, Bắc Kạn.

Hai vợ chồng bác Minh Bê đã có hơn 20 năm gắn bó với cây gừng. Nhận thấy được tiềm năng kinh tế của cây gừng, hai bác tạo vùng trồng, kết nối với thương lái, mở rộng diện tích, vận động hàng xóm cùng trồng, đứng ra cung ứng giống cho bà con, với hình thức cho vay gừng giống đến khi thu hoạch trả. Đến nay, doanh nghiệp Minh Bê mỗi năm tiêu thụ cho người dân hàng nghìn tấn gừng, tạo sinh kế ổn định cho 650 hộ dân (năm 2015).

Những mô hình liên kết sản xuất như gia đình bác Minh Bê là câu trả lời cho bài toán đầu ra nông sản cho nông dân.

Hành trình của chúng mình bắt đầu từ bước đi đầu tiên bước ra khỏi vùng an toàn của mỗi người, và kết thúc bằng một túi đầy những câu chuyện cùng tiếng cười và hiểu hơn về cộng đồng mình.

Mọi khó khăn của chuyến đi được cất gói ghém lại, chúng mình sẽ chỉ còn nhớ về màu xanh của núi rừng, vườn thuốc, vườn gừng, nhớ về những bữa cơm hiếu khách và chỗ ngủ ấm của các bác cho nhờ, nhớ về những lúc thương nhau thay nhau đổi xế, nhớ về những cung đường lạc lối trong rừng và chiếc xe máy cày chở 4 chị em xuống dốc giòn tan tiếng cười.

Những chú dế mèn sẽ tiếp tục đi, trải nghiệm và học thêm nhiều điều mới hơn nữa trên hành trình tìm về với cội nguồn của thế mạnh nước nhà, đấy là nông nghiệp.”

Xem thêm video về hành trình tại:


Bài viết: Linh Tâm – Oanh Dương
Video: Công Tuyển