9 bước trau dồi Tư duy phản biện (Critical thinking) dễ dàng và hiệu quả

9 bước trau dồi Tư duy phản biện (Critical thinking) dễ dàng và hiệu quả

Với khối lượng thông tin khổng lồ mà chúng ta đang tiếp cận hàng ngày cùng sự phổ biến của tin tức giả mạo, việc đánh giá tin tức và nguồn tin nào đáng tin cậy đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Đây là lý do tại sao tư duy phản biện tích cực (Critical Thinking) là một trong những kỹ năng quan trọng nhất cần có để thành công.

Tư duy phản biện liên quan đến tư duy cởi mở, ham học hỏi. Đó là những suy nghĩ chín chắn, phân tích vấn đề dựa trên bằng chứng (thay vì ý kiến chủ quan) để hiểu rõ những gì đang diễn ra. Từ đó bạn có thể đưa ra quyết định tốt hơn và giải quyết vấn đề hiệu quả hơn.

Critical thinking là gì

Bật mí 9 phương pháp rèn luyện tư duy Critical Thinking hiệu quả

1. Kiểm tra thông tin thận trọng

Cho dù đó là một bài báo mà ai đó đã chia sẻ trực tuyến hay dữ liệu liên quan đến công việc, hãy luôn kiểm tra thông tin một cách cẩn thận. Bạn cần đặt ra các câu hỏi như: “Thông tin này đã đầy đủ và cập nhật mới chưa?”, “Yếu tố nào cần xem xét để hỗ trợ các lập luận”

2. Đánh giá nguồn thông tin

Nguồn tin có đáng tin cậy không, vì sao lại xuất hiện thông tin này. Chẳng hạn như họ họ đang cố gắng bán cho bạn thứ gì đó hoặc khiến bạn thực hiện một hành động nào đó. Cố gắng tránh các nguồn ẩn danh hoặc các nguồn gây tranh cãi. Bên cạnh đó, hãy kiểm tra thời điểm thông tin được xuất bản. Một nguồn cũ có thể vô tình cung cấp thông tin sai lệch chỉ vì các sự kiện luôn được cập nhật liên tục.

3. Đưa ra quan điểm trên nhiều góc độ

Mọi người đều có ý kiến của riêng mình – ngay cả những người thông minh đưa ra những lập luận có vẻ hợp lý cũng có những quan điểm và thành kiến ​​cá nhân định hình nên suy nghĩ của họ. Vì vậy, khi ai đó cung cấp thông tin cho bạn, hãy cân nhắc xem còn những khía cạnh nào không nên bỏ qua hay không.

Đưa ra quan điểm dựa trên nhiều góc độ là tư duy phản biện tích cực

4. Lắng nghe tích cực 

Lắng nghe cẩn thận những gì người khác đang nói với bạn và cố gắng xây dựng một bức tranh rõ ràng về quan điểm của họ. Đồng cảm là một kỹ năng hữu ích vì khi đặt mình vào vị trí của người khác, bạn sẽ có thể hiểu họ hơn. Lưu ý là đừng phán xét sau mà chỉ lắng nghe vì nếu bạn phán xét quá mức, đó không phải là Critical Thinking.

Lắng nghe tích cực là một trong những cách rèn luyện Critical Thinking hiệu quả

5. Thu thập thông tin cần thiết

Bất cứ khi nào bạn xác định được những khoảng trống trong thông tin hoặc dữ liệu, hãy tự nghiên cứu để lấp đầy những khoảng trống đó. Có như vậy bạn mới có cơ sở để phản biện hiệu quả.

6. Đặt câu hỏi mở 

Sự tò mò là những gì mô tả người có tư duy phản biện. Do đó, để rèn luyện kỹ năng này, hãy tự hỏi chính mình liên quan các câu hỏi liên quan đến “ai”, “cái gì” và “tại sao”.

7. Học cách phát hiện tin tức giả mạo

Không phải lúc nào bạn cũng dễ dàng phát hiện ra nội dung sai lệch. Có một nguyên tắc để nhận ra tin giả đó là xem xét ngôn ngữ, giọng điệu của tác phẩm. Chẳng hạn như việc có sử dụng ngôn ngữ mang tính cảm xúc và cố gắng khiến bạn hiểu sai hay không. Đừng quên kiểm tra thêm các nguồn dữ kiện, số liệu, hình ảnh và trích dẫn để đánh giá mức độ chính xác của thông tin! 

8. Học cách phát hiện thông tin sai lệch

Giống như tin tức giả mạo, thông tin sai lệch có thể tác động đến cảm xúc của bạn nhiều hơn và trình bày quan điểm hạn chế về chủ đề cụ thể nào đó. Hãy tự hỏi “Chủ đề này có thể khai thác được gì ngoài thông tin được trình bày ở đây”. Nhờ đó bạn sẽ có bức tranh và góc nhìn đầy đủ hơn về vấn đề đang xem xét.

9. Hình thành suy nghĩ riêng của bản thân

Mọi người đều có suy nghĩ riêng của mình. Để rèn luyện tư duy phản biện tích cực (Critical Thinking), bạn cần suy nghĩ một cách khách quan về những điều bạn thích và không thích, xem xét những điều này tác động đến suy nghĩ của bạn như thế nào. Hãy nhớ rằng, tư duy phản biện là suy nghĩ một cách độc lập. Do đó, khi đánh giá các thông tin, bạn nên có góc nhìn riêng của mình về vấn đề đang xem xét.

>> PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG MỀM – KHAI PHÁ KHẢ NĂNG SÁNG TẠO TIỀM ẨN TRONG CON NGƯỜI BẠN

>> CRITICAL THINKING (TƯ DUY PHẢN BIỆN): ĐỘC LẬP TRONG SUY NGHĨ VÀ RA QUYẾT ĐỊNH HIỆU QUẢ

Critical Thinking (Tư duy phản biện): Độc lập trong suy nghĩ và ra quyết định hiệu quả

Critical Thinking (Tư duy phản biện): Độc lập trong suy nghĩ và ra quyết định hiệu quả

Critical Thinking cho phép bạn hiểu và giải quyết các tình huống dựa trên các dữ kiện và thông tin có sẵn. Những kỹ năng này có giá trị trong tất cả các ngành và có thể giúp bạn giải quyết các vấn đề trong công việc và cuộc sống, ngay cả vấn đề phức tạp cũng có thể xử lý dễ dàng. Bởi vì những kỹ năng này rất có giá trị mọi người, hãy cùng Green Edu khám phá các ví dụ về kỹ năng Critical Thinking, tầm quan trọng của kỹ năng này và nắm vững các bước để giúp bạn phát triển kỹ năng này.

Tầm quan trọng của Critical Thinking

Kỹ năng Critical Thinking rất quan trọng vì chúng có thể nâng cao trình độ và thăng tiến sự nghiệp. Những kỹ năng này rất cần thiết trong mọi ngành ở mọi cấp độ nghề nghiệp, từ vị trí nhân viên cho đến nhà điều hành cấp cao. Sở hữu khả năng Critical Thinking tốt có thể làm việc độc lập, hợp tác cùng những người khác để giải quyết vấn đề. Các chuyên gia có những kỹ năng như vậy có thể giải quyết các vấn đề như sự kém hiệu quả của quy trình, quản lý hoặc tài chính. Chính vì vậy, các nhà tuyển dụng thường đánh giá cao và tìm kiếm những ứng viên thể hiện được những phẩm chất này.

Ví dụ, sau khi doanh nghiệp giới thiệu sản phẩm ra thị trường, công ty sẽ tiến hành thu thập các phản hồi, đánh giá những góp ý về sản phẩm, về dịch vụ khách hàng. Nhờ những thông tin này doanh nghiệp sẽ nhận ra insight của người dùng để cải tiến dịch  vụ. Bên cạnh đó, nếu đội ngũ chăm sóc khách hàng còn thiếu sót, doanh nghiệp có thể dựa trên các phản hồi để xây dựng lại chương trình đào tạo nhân sự.

Đây chính là một ví dụ cho kỹ năng Critical Thinking.

Critical Thinking là kỹ năng quan trọng giới trẻ cần rèn luyện

Critical Thinking là gì?

Critical Thinking là hành động phân tích các sự kiện để hiểu một vấn đề hoặc chủ đề một cách thấu đáo. Quá trình Critical Thinking bao gồm các bước như thu thập thông tin và dữ liệu, đặt câu hỏi chu đáo và phân tích các giải pháp khả thi. Ví dụ, nếu bạn đang làm việc trong bộ phận nhân sự và được giao nhiệm vụ giải quyết xung đột giữa hai nhân viên, bạn có thể sử dụng Critical Thinking để hiểu bản chất vấn đề và định hình các hành động để giải quyết tình huống.

Lợi ích Critical Thinking đem lại

1. Giải quyết vấn đề

Giải quyết vấn đề thường đòi hỏi Critical Thinking để thực hiện giải pháp tốt nhất và hiểu giải pháp có liên quan đến mục tiêu hay không. Kỹ năng này có thể dễ dàng phát triển hơn khi bạn có thêm kiến ​​thức về ngành cụ thể. Để giúp bạn nâng cao khả năng giải quyết vấn đề của mình, hãy quan sát cách những người xung quanh giải quyết vấn đề của họ như thế nào. Sau đó ghi lại cách giải quyết và đặt câu hỏi nếu có bất kỳ thắc mắc nào.

2. Critical Thinking kích thích sự tò mò

Sự tò mò thường khuyến khích con người tìm hiểu thêm về môi trường xung quanh. Nuôi dưỡng sự tò mò của bạn ở nơi làm việc có thể giúp bạn tìm hiểu thêm về ngành của mình và thử các cách tiếp cận mới để giải quyết vấn đề. Đây là bước quan trọng trong Critical Thinking, vì vậy hãy cố gắng quan sát nhiều hơn về môi trường của bạn và tự đặt ra nhiều câu hỏi hơn để tìm ra cách xử lý công việc một cách tối ưu nhất.

Critical Thinking kích thích sự tò mò

3. Quan sát để tìm cách giải quyết vấn đề tối ưu

Kỹ năng quan sát là điểm khởi đầu cho Critical Thinking. Những người tinh ý có thể nhanh chóng cảm nhận và xác định vấn đề mới. Khi bạn có kỹ năng quan sát, bạn có thể hiểu điều gì đang xảy ra có thể là vấn đề cần giải quyết. Bạn có thể thực hành viết nhật ký hoặc tích cực lắng nghe để kiểm tra những gì bạn đang nghe hoặc nhìn thấy. Sau đó, đánh giá và xem xét nếu bạn nhận thấy các xu hướng trong hành vi hoặc dữ liệu có thể hữu ích để giúp bạn tìm ra cách thức giải quyết.

4. Critical thinking rèn luyện cách phân tích vấn đề

Khả năng phân tích và đánh giá hiệu quả tình huống liên quan đến việc biết những dữ kiện, dữ liệu hoặc thông tin nào đóng vai trò quan trọng. Điều này cũng thường bao gồm việc đặt các câu hỏi liên quan về dữ liệu để đảm bảo dữ liệu đó chính xác và đánh giá các phát hiện một cách khách quan. Hãy cải thiện kỹ năng phân tích của bạn bằng cách tiếp nhận những kinh nghiệm mới. Từ đó bạn có thể xây dựng kỹ năng diễn giải thông tin mới và đưa ra quyết định hợp lý dựa trên các phân tích cụ thể.

5. Giao tiếp tốt hơn

Kỹ năng giao tiếp rất quan trọng khi cần giải thích và thảo luận các vấn đề cũng như các giải pháp khả thi với đồng nghiệp và các bên liên quan khác. Để cải thiện kỹ năng giao tiếp trong bối cảnh Critical Thinking, hãy tham gia vào các cuộc thảo luận. Bên cạnh đó cũng không quên duy trì thói quen giao tiếp, chẳng hạn như tích cực lắng nghe và tôn trọng, để hiểu các quan điểm và giải thích ý tưởng của bạn một cách rõ ràng và hợp lý nhất. Có như vậy bạn mới có thể biết cách thức giao tiếp như thế nào là hiệu quả.

6. Sáng tạo

Rèn luyện Critical Thinking sẽ kích thích khả năng sáng tạo. Thông thường, tư duy sáng tạo đòi hỏi bạn phải quan sát các tình huống hiện tại để hình dung cách bạn có thể đóng góp hoặc cải thiện vấn đề hiệu quả nhất. Để thể hiện kỹ năng sáng tạo của bạn tại nơi làm việc, hãy cố gắng tiếp cận vấn đề theo cách dễ dàng nhất hay thử các phương pháp mới.

Creative là yếu tố định hình tư duy phản biện

7. Ra quyết định đúng và hiệu quả

Suy nghĩ chín chắn giúp bạn cân nhắc từng lựa chọn và dự đoán kết quả sẽ xảy ra. Điều này có thể giúp bạn có cơ sở khi đưa ra quyết định. Có thể nói kỹ năng ra quyết định là điều cần thiết cho các chuyên gia ở vị trí lãnh đạo, cũng như những người kỳ vọng có thể kiểm soát, độc lập hơn trong công việc của họ.

8. Rèn luyện khả năng suy luận

Suy luận là phương pháp phân tích trong đó bạn đưa ra kết luận hợp lý dựa trên một loạt các quan sát và giả thuyết. Thông thường, phương pháp này liên quan đến việc áp dụng kiến ​​thức về trải nghiệm vào một dữ liệu mới để đưa ra dự đoán liên quan đến hiện tại hoặc tương lai. Ví dụ: bạn có thể nhận thấy rằng các thành viên trong nhóm tận dụng nhiều thời gian nghỉ có lương hơn vào các mùa lễ, từ đó bạn có thể suy ra rằng một số đồng nghiệp của bạn có thể vắng mặt trong công việc vào thời điểm gần cuối tuần của năm mới.

Bạn có thể cải thiện kỹ năng suy luận của mình bằng cách tập trung vào việc đưa ra các phỏng đoán có logic hơn để nhanh chóng đưa ra kết luận.

Có thể nói rèn luyện kỹ năng Critical Thinking là yếu tố cần thiết để tạo lợi thế cạnh tranh trong sự nghiệp, điều này đặc biệt cần thiết với các bạn trẻ. Tuy nhiên, cải thiện kỹ năng này như thế nào không phải là chuyện dễ dàng. Nhận ra tình hình đó, Green Edu cung cấp chuỗi 6 Skills Workshop để giúp bạn trẻ rèn luyện kỹ năng và phát triển bản thân bền vững.

Critical Thinking là một môn học trong chuỗi Workshop Green Edu cung cấp. Workshop Critical Thinking cung cấp cho bạn kinh nghiệm liên quan đến tư duy đa chiều. Bên cạnh đó, bạn sẽ được chia sẻ một số phương pháp lập luận tư duy logic, cũng như một số mẹo hay để rèn luyện tư duy phản biện hiệu quả.

>> Chuỗi 6 Skills Workshop