[Dế Mèn Du Ký] Câu chuyện về Nhà Cười

[Dế Mèn Du Ký] Câu chuyện về Nhà Cười

Một ngày cuối mùa mưa 2019, tôi đến “Nhà Cười” – một khu vườn nhỏ xinh ở ngoại ô Đà Lạt. Bước qua chiếc cổng màu đỏ được sơn hoạ tiết rất cá tính, tôi men theo con dốc nhỏ tràn ngập hoa cúc trắng và hoa dại tím. Cuối con đường là một cây mimosa nở hoa vàng rực bên cạnh căn nhà gỗ nhỏ phủ đầy những dây thường xuân xanh ngắt. Tất cả hiện lên như một bức tranh cổ tích và tôi như cô bé Alice lạc vào xứ sở thần tiên. 

d1cf9630952b6975303a.jpg (1280×960)
Nguồn ảnh: Nguyễn Nhung

Chủ nhân ngôi nhà cổ tích này là anh Nguyễn Thanh Tân, người đầu tiên phá dỡ nhà màng sau trận lụt lịch sử ở Đà Lạt năm 2019. Vào thời điểm đó, Đà Lạt có khoảng 4400 ha nhà màng và 1200 ha nhà lưới, chiếm khoảng 56% diện tích sản xuất nông nghiệp. Con số này phản ánh một “Đà Lạt trắng”, thứ màu lạnh lẽo, vô cảm thay cho màu xanh mướt mát của Đà Lạt những năm 90. Quan niệm sai lầm rằng nông nghiệp công nghệ cao phải đi liền với xây dựng nhà kính đã khiến mảnh đất cao nguyên này tăng nhiệt độ trung bình lên đến 3°C*.

Anh Tân, sau một thời gian làm việc văn phòng nơi phố thị, quyết định trở về vườn năm 2017. Trước đó, khu vườn 3000m2 của ba mẹ anh được cho thuê trồng Atiso, xung quanh vườn là khung sắt chắc chắn và trải màng trắng lóa như rất nhiều nhà vườn khác ở Đà Lạt. Thời gian đầu, anh Tân chỉ định phá một phần lớp màng nhựa để lấy chỗ thực hành nông nghiệp như kiểu canh tác ngày xưa, thời mà anh có thể vô tư hái những trái thù lù, cà chua mọng nước quanh vườn ăn cho đã khát mà không phải kiêng dè hóa chất. Rồi mùa mưa 2019 đến, trận lụt lịch sử làm Đà Lạt chuếnh choáng, với nguyên nhân được cho là do quá nhiều nhà màng làm nước không kịp ngấm xuống đất nên gây ra lũ lụt. Thế là anh Tân quyết định tháo dỡ toàn bộ nhà màng trên vườn, thứ trị giá cả tỷ đồng chi phí xây dựng ban đầu. Những trải nghiệm sau đó càng làm anh thấy quyết định của mình là đúng đắn. “Nhà Cười” của anh Tân không lớn nhưng có đủ các loại rau, hoa, cây ăn trái. Theo anh, khi vườn đa dạng sinh học thì các loài có thể hỗ trợ nhau, hạn chế được cỏ dại, sâu bệnh mà chẳng cần dùng đến thuốc trừ sâu, diệt cỏ. Đặc biệt, anh luôn cố gắng tìm và trồng những giống cây bản địa để giữ gìn những loại cây thuần chủng của Việt Nam. Vì trồng theo hướng thuận tự nhiên nên anh cũng để cây cỏ phát triển tự nhiên không  bỏ nhiều công dọn. Những loại rau dại như rau sam, bồ công anh, rau dền cơm, rau tàu bay,… là thứ “bỏ đi” ở các vườn khác nhưng lại là mặt hàng yêu thích đối với khách của Nhà Cười. Ngoài ra, để tạo hệ sinh thái nhỏ trong vườn nhà, anh Tân có làm một ao nhỏ nuôi cá, tận dụng chính những lá rau già, xấu cho cá ăn, nuôi đàn gà vừa bắt sâu lại có thêm nguồn phân cho khu vườn. 

Nguồn ảnh: Internet

Nhìn quanh Đà Lạt, nhiều người nông dân sử dụng nhà màng như một trào lưu không điểm dừng cùng với việc dùng thuốc trừ sâu hoá học quá đà, sức khỏe con người và môi trường sinh thái đã và đang bị ảnh hưởng nặng nề. Đau đáu vì điều này, anh Tân kết hợp với những người bạn làm nông cùng chí hướng lập ra nhóm “Vòng Lâm Viên” với quyết tâm khôi phục nền nông nghiệp phát triển bền vững với tự nhiên. “Vòng Lâm Viên” giúp cho những người như anh Tân không còn cô độc trong cuộc chiến bảo vệ môi trường, bảo vệ những giá trị phát triển bền vững và giữ lại những mảng xanh cho Đà Lạt. Cộng đồng này ngày càng lớn mạnh và có tác động tới những người xung quanh. 

90740393_2860263174063575_5832550310769328128_n.jpg (960×960)
Nguồn ảnh: Nhà Cười – Smile Garden fanpage

Bên cạnh công việc chính của một nông dân chính hiệu, anh Tân còn là một “nghệ sĩ”. Thời gian rảnh việc vườn tược hay không phải vận chuyển hàng cho khách, anh lại say mê với những thú vui nhỏ của mình. Mỗi buổi sáng, sau khi thức giấc từ căn lều – nơi đón ánh mặt trời đầu tiên trong vườn, anh pha một tách cà phê cho riêng mình, đánh một vài bài nhạc trên cây đàn piano giữa căn nhà gỗ, hay ngâm nga một bản nhạc trữ tình với cây guitar bên những bông hồng trắng đang nở rộ ngoài hiên. Một ngôi nhà gỗ giản đơn với đồ dùng làm từ vật liệu tái chế nhưng lại vô cùng xinh đẹp và “có gu” nằm giữa khu vườn đầy hoa trái – đó chính là điểm thu hút của Nhà Cười. Nhà Cười là nơi mà ai đến cũng muốn ngồi nhâm nhi một tách trà vào buổi sáng, thưởng thức thật nhiều rau tươi sạch vào buổi trưa, và tối ngồi bên bếp lửa bập bùng nghe tiếng nhạc. Sẽ thật tuyệt vời nếu chúng ta có thêm ngày càng nhiều những khu vườn xanh hạnh phúc như vậy.

Ghi chép kí sự từ VCA Nguyễn Nhung

Vani hữu cơ ở Niue: sức mạnh và di sản

Vani hữu cơ ở Niue: sức mạnh và di sản

Ở Niue, một hòn đảo xinh đẹp nằm ở Nam Thái Bình Dương có một người phụ nữ trồng vani rất nổi tiếng tên là Maryanne Talagi. Nếu có dịp đến đây, du khách sẽ rất ấn tượng vì hương thơm dịu dàng tỏa ra từ nông trại vani mang tên Maleua của bà, tọa lạc tại Makefu – một ngôi làng nhỏ nằm phía bờ Tây với nghề dệt vải truyền thống.

“Vani cho tôi nguồn thu nhập đáng kể,” bà Maryanne xúc động nói, nụ cười ánh lên niềm hạnh phúc xen lẫn tự hào. Ở nông trại của Maryanne, vani leo bám vào cây đỗ mai (Gliricidia), phủ kín độ một sào trang trại. Là một loại phong lan, vani phải nương nhờ thân cây chủ. Một dây vani có thể dài đến cả chục mét. Từ lúc cuống hoa đậu trái đến lúc thu hoạch là khoảng chín tháng. Maryanne đã trồng vani được bốn năm. Bây giờ là thời điểm thu hoạch bán chúng lấy tiền.

Maryanne rất yêu nông trại của mình. Làm nông là cách để bà giao tiếp với thiên nhiên như những gì ông bà của bà từng dạy. Dù vậy, đó chỉ là việc làm thêm của người phụ nữ này. Maryanne đang là thủ thư tại Đại học South Pacific ở Niue. Đối với bà, việc làm nông không chỉ để kiếm tiền, mà còn là niềm vui và cách tiếp nối truyền thống gia đình.

“Tôi lớn lên trong một gia đình làm nông. Tôi học hỏi rất nhiều từ ông bà của mình, đặc biệt là tình yêu với nông nghiệp”. Maryanne hy vọng giá hạt vani có thể đạt 500 NZD /kg, khoảng 316 USD. Với nguồn thu nhập này, bà có thể yên tâm sống sau khi về hưu.

Ở nông trại Maleua, bà Maryanne trồng không chỉ vani mà còn đủ loài cây ăn quả nhiệt đới, rất nhiều chuối, rau và các cây có củ. “Tôi muốn nuôi sống gia đình bằng sản phẩm mình làm ra trước khi nghĩ đến kiếm tiền”. Maryanne chia sẻ.

Bà cũng đang điều hành Hội Nông dân Hữu cơ đảo Niue để lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong canh tác, bao gồm hạn chế sử dụng chất hóa học và thích ứng với biến đổi khí hậu. “Các thói quen canh tác đang thay đổi. Chúng tôi ở đây để cung cấp kiến thức và hỗ trợ người nông dân”.

Vấn đề với cư dân Niue là họ không được phổ biến thông tin về bảo vệ sức khỏe và phòng tránh các bệnh tật có nguồn gốc là thói quen ăn uống thiếu hợp lý. “Do đó, hội nông dân chúng tôi cổ vũ cư dân ở đây tự làm vườn. Khi họ có thể sản xuất thực phẩm ăn hàng ngày, họ sẽ hạn chế sử dụng thực phẩm công nghiệp”. Maryanne cho hay. Nông sản hữu cơ cũng mang lại nguồn thu nhập rất tốt, giảm phơi nhiễm hóa chất và góp phần đẩy lùi biến đổi khí hậu.

“Tôi thấy hạnh phúc với cuộc sống hiện tại. Hàng ngày được nhìn những cây con đang lớn và cảm thấy ý nghĩa khi được chăm sóc chúng. Thiên nhiên tươi đẹp là nơi chúng ta thuộc về. Chúng ta có thể kiếm tiền từ đất, nhưng cũng phải và gìn giữ và trao tặng nó cho thế hệ mai sau,” bà chia sẻ với giọng đầy cương quyết.

Theo Organic Without Boundaries – Green Edu dịch.

9 NĂM THAI NGHÉN 1 VƯỜN ƯƠM: CÂU CHUYỆN THÀNH CÔNG CỦA TRUNG TÂM ĐỔI MỚI THỰC PHẨM RUTGERS

9 NĂM THAI NGHÉN 1 VƯỜN ƯƠM: CÂU CHUYỆN THÀNH CÔNG CỦA TRUNG TÂM ĐỔI MỚI THỰC PHẨM RUTGERS

Trung tâm Đổi mới Thực phẩm Rutgers (Rutgers Food Innovation Center, viết tắt là FIC) là một vườn ươm và trung tâm gia tốc khởi nghiệp đặc biệt, dành riêng cho các công ty thực phẩm và kinh doanh nông nghiệp. Trung tâm là một đơn vị trực thuộc Trạm Thí nghiệm Nông nghiệp New Jersey (New Jersey Agricultural Experiment Station) của Đại học Rutgers. Không chỉ huấn luyện về chuyên môn kinh doanh và công nghệ cho các công ty vừa và nhỏ ở khu vực Trung Đại Tây Dương và Đông Bắc nước Mỹ, FIC còn hỗ trợ cho các doanh nghiệp thực phẩm và nông nghiệp trên toàn thế giới. FIC đã dành 9 năm để nghiên cứu và thử nghiệm mô hình hoạt động ươm tạo của mình trước khi đầu tư vào một tòa nhà chuyên dụng.

Ươm tạo không vội được đâu

Từ cuối thập niên 90, Giáo sư Peggy Brennan-Tonetta đã luôn trăn trở về những mô hình kinh doanh có thể giúp vực dậy các cộng đồng đang gặp khủng hoảng kinh tế kéo dài ở bang New Jersey. Ngành nông nghiệp và chế biến thực phẩm vốn là chủ chốt của nền kinh tế địa phương lúc đó đang gặp những thách thức sống còn. Các nghiên cứu chuyên sâu toàn ngành đã được khởi động, nhằm xác định những khó khăn và cơ hội cần trọng yếu. Các nghiên cứu này đã chỉ ra nhu cầu được hỗ trợ xuyên suốt quá trình kinh doanh của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là trong các mảng về pháp lý, an toàn thực phẩm, thiết kế sản phẩm và mở rộng quy mô.

Khi nhu cầu của thị trường đã được làm rõ, vào năm 1999, Giáo sư Peggy và cộng sự đã kêu gọi thêm nhân sự để phát triển một kế hoạch kinh doanh chi tiết dựa trên không chỉ các nghiên cứu thị trường sơ cấp và thứ cấp, mà còn các tiêu chuẩn quốc gia về thực hành tốt nhất trong ươm tạo doanh nghiệp thực phẩm. Sản phẩm là kế hoạch chiến lược toàn diện với mô hình tài chính chuyên nghiệp cho bảy năm hoạt động của Trung tâm Đổi mới Thực phẩm (FIC) Rutgers.

Trung tâm Đổi mới Thực phẩm bắt đầu hoạt động vào năm 2000. Thay vì ngay lập tức nghĩ đến việc thành lập một cơ sở chuyên dụng, Trung tâm đã quyết định thuê văn phòng trong suốt tám năm. Trong giai đoạn này, FIC đã thử nghiệm mô hình của mình, phát triển đầy đủ các chương trình và dịch vụ, dần dần thuê nhân viên và thiết lập một mạng lưới các nguồn lực để đáp ứng nhu cầu của một nhóm khách hàng rộng lớn. FIC đảm bảo rằng có đủ nhu cầu cho các dịch vụ của mình trước khi đầu tư vào một tòa nhà, cũng như chứng minh thực lực để được tài trợ hoàn toàn từ các nguồn khác nhau cho một cơ sở rộng 2.136 m2.

Toàn cảnh Trung tâm Đổi mới Thực phẩm Rutgers (New Jersey)
Nguồn: stankergaletto.com

Khởi nghiệp bằng công nghệ chế biến hàng đầu

Các cơ sở vật chất mà Trung tâm Đổi mới Thực phẩm (FIC) Rutgers cung cấp bao gồm:

  • Khu vực dịch vụ khách hàng: hỗ trợ tiếp thị, phát triển và phân tích từ ý tưởng đến chương trình thương mại hóa
  • Khu vực chế biến: cho thuê và thử nghiệm bếp công nghiệp với một loạt các công nghệ chế biến thực phẩm hiện đại để gia tăng giá trị sản phẩm
  • Khu vực đóng gói: thiết kế và thử nghiệm (độ bền, độ phân hủy trong môi trường, khả năng bảo quản thực phẩm)
  • Khu thí nghiệm mùi vị: cung cấp phòng chuyên biệt cho thí nghiệm nếm thử sản phẩm bao gồm gương một chiều, công nghệ ghi âm, ghi hình, và phần mềm phân tích kết quả thí nghiệm mùi vị hàng đầu SIMS 2000 
Phòng thí nghiệm chế biến thực phẩm tại Trung tâm Đổi mới Thực phẩm Rutgers (New Jersey) là nơi đã cho giúp món hamburger với nhân làm từ đạm thực vật đáp ứng đủ yêu cầu để cung cấp cho chuỗi cửa hàng Burger King với tên gọi Impossible Whopper.
Nguồn: courierpostonline.com

Thành công ươm mầm khởi nghiệp

Từ khi bắt đầu hoạt động đến năm 2017, FIC đã tạo ra hơn 1.000 việc làm mới thông qua ươm tạo doanh nghiệp. FIC đã giúp khách hàng tăng trưởng doanh thu hơn 220 triệu đô la Mỹ, và đóng góp gián tiếp hàng triệu đô la tiền thuế cho địa phương. FIC đã hỗ trợ hơn 1.900 công ty và doanh nhân, bao gồm:

  • Nông dân và hợp tác xã nông nghiệp mong muốn tạo ra các doanh nghiệp mới dựa trên các sản phẩm nông nghiệp giá trị gia tăng và / hoặc phát triển thị trường mới cho các mặt hàng hiện có của họ.
  • Các công ty thực phẩm khởi nghiệp đang phải đối mặt với các thách thức như tài chính, công nghệ, quy định, phát triển thị trường và yêu cầu cơ sở hạ tầng.
  • Các công ty thực phẩm vừa và nhỏ đang tìm cách tiếp cận các công nghệ mới, nâng cấp khả năng đảm bảo chất lượng, tham gia vào thị trường mới, đào tạo nhân sự, và mở rộng và cải thiện hoạt động của họ.
  • Các cơ sở bán lẻ và dịch vụ thực phẩm đang tìm cách cải thiện hoạt động và mua các sản phẩm được trồng ngay tại địa phương bang New Jersey.

Đến nay, Trung tâm Đổi mới Thực phẩm Rutgers đã nhận được gần 13 triệu USD thông qua các giải thưởng, khoản tài trợ và hợp đồng. Trên 415 sản phẩm mới đã được thương mại hóa, và trên 140 công ty đã sản xuất hoặc mở rộng quy mô sản xuất tại đây.

Trung tâm Đổi mới Thực phẩm (FIC) Rutgers thường xuyên có các buổi gặp gỡ giữa startup và mentor. Trong hình là Anshu Duo (bên trái) đồng sáng lập Chaat Company- công ty đã nâng tầm các món ăn vặt đường phố của Ấn Độ thành sản phẩm chất lượng trong các cửa hàng tiện lợi. Bên phải là Noah Lewin – Giám đốc Điều hành của FIC.
Nguồn: dailytargum.com

Câu chuyện khởi nghiệp từ nông trại

Bắt nguồn từ chiếc nồi nhỏ nấu sốt cà chua dư của một gia đình làm nông, First Field đã trở thành một thương hiệu địa phương nổi tiếng. Khi gia đình nhỏ của Theresa Viggiano và Patrick Léger nhận được nhiều đơn hàng từ các hội chợ hơn là bếp của họ có thể đáp ứng, họ đã tìm đến Trung tâm Đổi mới Thực phẩm Rutgers, và nhận được hỗ trợ kịp thời về công nghệ, cũng như nguồn vốn để mở rộng quy mô của mình. Qua nhiều năm, mối quan hệ khăng khít giữa First Field và Trung tâm đã được xây dựng trên sự thấu hiểu về nhu cầu cụ thể của một nhà nông, dù đó là nhu cầu về bao bì, tìm nguồn cung ứng, hay vận hành doanh nghiệp. First Field hiện nay đã phát triển thêm các dòng sản phẩm như cà chua chắt nước, cà chua dầm, sốt mì Ý, và phân phối ở hơn 300 địa điểm gồm Whole Foods, Wegmans, Trader Joes và nhiều nhà hàng tư nhân.

Chị Theresa Viggiano và anh Patrick Léger là đôi vợ chồng làm chủ doanh nghiệp tương cà First Field.
Nguồn: media.nj.com

Nguồn: Ngân hàng Thế giới. (2012). Hệ thống Đổi mới Nông Nghiệp: Một nguồn tài liệu đầu tư. World Bank Publicatión. Thông tin tổng hợp từ Hộp 5.20 Trung tâm đổi mới thực phẩm Rutgers và Vườn ươm thực phẩm Rutgers (http://www.foodinnovation.rutgers.edu/incubatorlinks.html)


Các bài viết khác trong Chuyên đề Hệ thống Đổi mới Nông nghiệp:

[Green Talk] HỮU CƠ – CÓ THỂ BẠN CHƯA BIẾT

[Green Talk] HỮU CƠ – CÓ THỂ BẠN CHƯA BIẾT

Nông nghiệp Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn, từ nền văn minh châu thổ sông Hồng, đến những con đê chống lũ qua từng triều đại, những nạn đói năm chiến tranh, để giờ đây Việt Nam đang là một trong những nước xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới. Mỗi mắt xích trong chuỗi giá trị nông sản Việt Nam đều đang gặp những bài toán khó. Làm sao để cân bằng giữa sản lượng và chất lượng? Để có một đời sống thịnh vượng mà không làm kiệt quệ thiên nhiên? Để bảo vệ cả sức khỏe người tiêu dùng và người sản xuất?

Trong 2 thập kỷ vừa qua, sau khi Cách mạng Xanh đã mang lại năng suất tăng vọt và nhiều hệ lụy về dư lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, rất nhiều tiêu chuẩn canh tác đã được đặt ra để giải quyết những bài toán nêu trên, như tiêu chuẩn an toàn, tiêu chuẩn G.A.P., tiêu chuẩn hữu cơ, v.v. Đặc biệt, cụm từ “hữu cơ” ngày càng được quảng cáo mạnh mẽ. Liệu bạn đã bao giờ băn khoăn rằng canh tác hữu cơ thì khác biệt như thế nào với các hình thức canh tác khác? Triển vọng của thị trường cũng như của ngành nông nghiệp Việt Nam và thế giới là ra sao? Làm thế nào thể thành công trong thị trường nông sản sạch?

Những câu hỏi trên, và hơn thế nữa, sẽ được giải đáp bởi chính các chuyên gia, các doanh nghiệp tiên phong về nông nghiệp hữu cơ trong chương trình [Green Talk] HỮU CƠ – CÓ THỂ BẠN CHƯA BIẾT.

Thông tin chương trình:

Thời gian: 9:00 – 12:00, thứ sáu 17/7/2020
Địa điểm: Trung Nguyên Legend, 264A Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 8, Quận 3 (Google Maps)

Thành phần diễn giả:
+ TS. Nguyễn Bá Hùng – Viện trưởng Viện Kinh tế Nông nghiệp Hữu cơ
+ Cùng đại diện các Doanh nghiệp đang sản xuất và phân phối thực phẩm Hữu cơ

Nội dung chương trình dự kiến:

9:00 - 10:30: Thực trạng nền nông nghiệp Việt Nam và thế giới
+ Phân biệt các hình thức canh tác và tiêu chuẩn nông nghiệp
+ Canh tác hữu cơ - Tiêu chuẩn Organic

10:30 - 10:45: Nghỉ giải lao

10:45 - 11:45: Phiên thảo luận giữa TS Nguyễn Bá Hùng và đại diện các Doanh nghiệp về
+ Câu chuyện khởi nghiệp nông nghiệp hữu cơ
+ Canh tác hữu cơ: Con đường không trải hoa hồng
+ Thị trường nông sản sạch: Định vị và định hướng

Chương trình này sẽ là một cơ hội quý báu để giải đáp những câu hỏi về chuỗi giá trị nông sản hữu cơ cho cộng đồng, để trao đổi quan điểm với các chuyên gia, cũng như để mở rộng cơ hội làm việc và hợp tác với các doanh nghiệp trong ngành.

Để đăng ký tham gia chương trình, anh/chị vui lòng truy cập Đơn đăng ký tại đây: https://forms.gle/L3RUhHKgsBTpxWWh6

Thời hạn đăng ký đến thứ Tư ngày 15/7/2020. Mọi thắc mắc về chương trình, xin vui lòng liên hệ với BTC: Trần Gia Ân – 0901 847 442 | [email protected] Các thông tin mới nhất về chương trình và diễn giả khách mời sẽ được đăng tải tại Facebook Green Edu.


Green Talk là chuỗi sự kiện do đội ngũ Cộng sự Chuỗi giá trị (VCA) thuộc Green Edu tổ chức, nhằm thay đổi và nâng cao nhận thức của người trẻ về nông nghiệp. Đồng thời, chương trình cũng kết nối và chia sẻ kiến thức đến những người đam mê nông nghiệp.

NÔNG DÂN – NHỮNG ANH HÙNG TRONG THỜI KỲ ĐẠI DỊCH

NÔNG DÂN – NHỮNG ANH HÙNG TRONG THỜI KỲ ĐẠI DỊCH

Trong đại dịch COVID-19, thị trường đóng băng, câu chuyện về những người nông dân kiên cường cung ứng cho thị trường nội địa đang được dư luận đặc biệt quan tâm.

Ở thời điểm này, tại nhiều nơi ở Ấn Độ, rau củ quý như vàng. Chẳng ai ngờ rằng nhu cầu thiết yếu của chúng ta bây giờ chỉ là một một dĩa khoai tây chiên hoặc một tô raita cà rốt (raita: một loại súp của người Ấn Độ được nấu từ rau củ, thảo dược kèm gia vị). Sau khẩu trang và bao tay, danh sách nhu yếu phẩm mua từ siêu thị (nếu may mắn) sẽ có cà rốt, cà chua và đậu xanh. Tiệm bách hóa vẫn nườm nượp người ra vào mỗi ngày, bởi vì ngay cả khi mọi công việc dừng lại, chúng ta vẫn phải ăn. Người dân đổ xô đi mua thực phẩm về tích trữ với số lượng lớn, chí ít là đủ cầm cự đến khi dịch bệnh lắng xuống. May mắn thay, các kệ hàng luôn được lấp đầy để đáp ứng nhu cầu gia tăng. Đó chính là phép màu mà những người nông dân đã tạo ra – họ cung cấp rau củ tươi ngon hàng ngày. Họ thực sự là những anh hùng trong thời kỳ đại dịch.

“Nông nghiệp không bao giờ bị coi nhẹ, dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào”, Jaganathan khẳng định. Người đàn ông này đang điều hành Nallakeerai, một doanh nghiệp cung cấp thực phẩm hữu cơ với mạng lưới rộng rãi, liên kết chặt chẽ với nông dân Ấn Độ. Ông kể về những cuộc gọi hàng ngày từ nông dân, họ than thở về rủi ro trong canh tác, nuôi trồng trong thời Covid. Dù vậy, Jaganathan muốn nhìn đại dịch với con mắt tích cực hơn. “Nông dân sẽ có nhiều đơn đặt hàng hơn khi nhu cầu thực phẩm tăng cao. Người tiêu dùng sẽ biết ơn họ mỗi khi trở về từ siêu thị với cái túi đầy ắp rau củ tươi giòn”. Ông hào hứng nói.

Thách thức lớn nhất là làm sao để người tiêu dùng tiếp cận được nông sản nội địa nhanh và hiệu quả nhất. “Đó là bài toán kho vận (logistics). Chính phủ cần vào cuộc khẩn trương để giúp nông dân.” Ông Jaganathan cho rằng dịch vụ vận chuyển hàng từ nông trại đến từng hộ gia đình là cần thiết và nên sớm nhân rộng. “Những chiếc xe tải không gặp khó khăn gì để lấy rau củ từ vườn trồng ở những ngôi làng của tôi”, ông tiếp lời, không quên khoe việc mình đã đánh xe vận chuyển rau củ như thế nào cho khách hàng ở thành phố.

Ở Ooty, chính quyền đã triển khai những bước đầu tiên. Rau trái theo mùa được thu hoạch từ vùng Uzhavar Sandhai (một khu chợ nông dân), rồi được xe tải vận chuyển tới những ngôi làng ở Coonoor và Kotagiri với giá 150 rupee một túi (khoảng 50,000 VNĐ). Nông sản cần nhất là phải được bán nhanh và kịp thời. “Các chợ địa phương đóng vai trò rất quan trọng, là nơi nông dân bán sản phẩm mà không cần đi xa, trong khi người tiêu dùng có một kênh thị trường gần gũi và tiện lợi. Như thế thì cả hai bên cùng có lợi,” anh Ananthoo chia sẻ. Anh là người sáng lập của Restore, một tổ chức thiện nguyện quản lý chuỗi cửa hàng hữu cơ ở Chennai. 

Ananthoo nói về những khó khăn khi tìm kiếm dịch vụ vận chuyển cho các vườn trồng trên khắp Tamil Nadu. “Người nông dân không được phép vận chuyển hàng tùy tiện và nếu muốn làm, họ gặp rất nhiều khó khăn để được chính quyền địa phương cho phép. Kể cả khi được chấp thuận, khó khăn lại đến khi các đơn vị dịch vụ từ chối, vì rủi ro cũng như tốn kém chi phí nếu chỉ có hàng một chiều như vậy”. Anh nói thêm. “Mặc dù đang vụ mùa nhưng nông dân thậm chí không thể mướn được máy cày hay người lao động”.

Ở những ngôi làng tại Pandeshwaram gần Chennai, tình trạng đóng cửa làm vận tải nông sản đình trệ. Theo Parthasarathy, một nông dân trồng lúa ở Chennai, sự thật là mọi người đang rất quan tâm đến nông sản địa phương. Bây giờ, một nông dân trồng dưa hấu trong làng chỉ việc chất hàng lên xe đi lòng vòng đã có thể bán hết trong vài giờ. “Trước kia, dưa hấu thu hoạch phải qua tay hai trung gian, được chuyên chở đến Koyambedu để bán với giá cao hơn nhiều”, anh chia sẻ. “Bây giờ thì khác, nông dân bán luôn những thứ họ trồng cho mấy người hàng xóm.”

Partha đồng tình rằng có nhiều nông dân, những người có ruộng và chuẩn bị canh tác, sẽ gặp nhiều thách thức trong thời gian tới. “Nguy cơ cao là họ sẽ bị mất mùa” Partha buồn bã nói. “Dịch COVID-19 làm tình hình trở nên phức tạp hơn với nông dân canh tác quy mô lớn. Ơn trời, chúng tôi không phải làm gì trong vài tuần tới. Nhưng về lâu về dài nếu mọi thứ không cải thiện, chúng tôi sẽ gặp rắc rối lớn”.

Trong khi đó, ở Pandeshwaram, dân bản địa chỉ ra khỏi nhà là mua được cà tím và đậu bắp tươi. “Nông dân bán chúng đầy đường sau khi thu hoạch xong”, anh chia sẻ. Đó là cơ may với dân địa phương trong mùa dịch, điều mà trước đó rất ít khi xảy ra.

Theo The Hindu – Green Edu dịch

[Marketing trong nông nghiệp]                                         “Rượu cũ bình mới”

[Marketing trong nông nghiệp] “Rượu cũ bình mới”

Ai bảo làm nông nghiệp là không được sáng tạo? Mời bạn cùng chiêm ngưỡng một số ý tưởng từ độc lạ đến đơn giản nhưng vẫn đẹp mắt của những chiếc bao bì đựng rau, củ, quả. Vừa đáp ứng được tính năng sử dụng, vừa thân thiện với môi trường, còn ngại ngần gì mà chúng ta không ủng hộ những sản phẩm như vậy nhỉ?

Nếu bạn muốn giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn, chiếc túi giấy có thể tái sử dụng của City Harvest là một cách tuyệt vời để giảm sử dụng túi nhựa, đồng thời quyên góp tiền cho những người nghèo đói ở New York.

Chiếc túi có thiết kế đơn giản mà nổi bật với hình dạng chiếc dạ dày ở trung tâm. Chiếc dạ dày này sẽ đa dạng sắc màu hơn khi bạn lấp đầy túi với thật nhiều loại rau củ quả khác nhau.

Thiết kế: công ty nineteendesign
Khách hàng: Farma Pafylida
Quốc gia: Hy Lạp

Pafylida Farm là một đơn vị sản xuất trứng từ những con gà được cho ăn ngũ cốc mỗi ngày. Sự phát triển của công ty đòi hỏi phải có luồng gió mới để thổi hồn vào những chiếc bao bì đựng trứng gà. Nhằm tôn lên giá trị dinh dưỡng của sản phẩm, nineteendesign đã sáng tạo ra chiếc hộp đựng với hình dạng độc đáo và hiện đại, qua đó cũng thể hiện một kỉ nguyên mới của Pafylida Farm.

Thiết kế: Gonzalo Castro Guillén
Dự án của sinh viên trường EASD Gran Canaria
Quốc gia: Tây Ban Nha

Để truyền cảm hứng cho thương hiệu trứng hữu cơ “Apiar”, chiếc hộp đựng truyền thống đã được sáng tạo thành hình lục giác giúp việc vận chuyển và lưu trữ tốt hơn. Với sức chứa 6 quả trứng và có 2 hướng mở hộp, chất liệu làm từ bìa cứng, chiếc hộp này được kì vọng sẽ có thể tái sử dụng và thân thiện với môi trường. 

Thiết kế: Tigerpan
Khách hàng: Yunnan Fruit Industry Co., Ltd
Quốc gia: Trung Quốc

Ông Chu Shijian là một nhân vật truyền cảm hứng huyền thoại ở Trung Quốc, được biết đến như ông vua của thuốc lá và những trái cam. Ông đã biến một công ty đang ở gần vực phá sản như Yuxi Cigarette Factory trở thành một trong những công ty nhà nước có lợi nhuận cao nhất và phát triển thương hiệu thuốc lá HongtaGroup lọt vào nhóm các thương hiệu có giá trị nhất Trung Quốc. Ông tiếp tục trở thành người tiên phong ở tuổi 88 với khối lượng tài sản khổng lồ và trở thành “Ông vua Cam của Trung Quốc”. Vì thế, những ý tưởng chạm khắc được tạo ra để thể hiện sự ngưỡng mộ với ông. Với cấu trúc này, nếu bạn đẩy nhẹ, những trái cam sẽ nổi lên, tượng trưng cho những thăng trầm trong cuộc đời ông Chu.

Bạn có biết rất khó khăn để chúng ta tìm được những quả cà chua tươi ngon, đặc biệt là vào mùa đông ? Backyard Farms là một thương hiệu chuyên cung cấp cà chua tươi trong nhiều năm. Trước tình trạng các siêu thị tràn ngập sự cạnh tranh giữa những nhà cung cấp cà chua, Backyard Farms phải tìm cách để vượt qua những đối thủ khác với thiết kế nổi bật và mùi vị tươi ngon hơn. Họ đã hợp tác cùng với Cercone Brown, M Space làm mới lại thương hiệu Backyard Farms với bao bì bắt mắt hơn để thu hút những người thật sự quan tâm đến chất lượng của cà chua.

“Chiếc hộp này có thể đựng cả rễ cây rau diếp, nên chúng tôi đã cải tiến để nó có thể chứa thêm một lượng nước giúp cây rau diếp có thể giữ được độ tươi khi bảo quản ở bên ngoài, thậm chí còn tiếp tục phát triển” – Barranco Zafra – giám đốc marketing của Primaflor tiết lộ. Việc thêm một ít nước vào sản phẩm có thể kéo dài thời gian bảo quản trong siêu thị đến một tuần, nếu chăm sóc chu đáo có thể kéo dài đến hai hoặc ba tuần.

Giảm sử dụng nhựa trong lĩnh vực bán lẻ luôn là chủ đề nóng. Đó là lý do tại sao nhà cung cấp bao bì Hà Lan Johannes đưa ra thị trường dòng bao bì mới thân thiện với môi trường. Chúng được làm từ hộp carton tự nhiên 100% phân hủy sinh học và không bị tẩy trắng. Vật liệu này có thể được tái chế tới bảy lần. Điểm mạnh của bao bì này là nó có thể được áp dụng cho hầu hết các củ quả tươi, từ những loại trái mềm như dâu tây, cà chua cho đến trái có vỏ cứng như cam, quýt.

Thiết kế: Salvita Bingelyte
Khách hàng: Irma Siauciuliene
Quốc gia: Cộng hòa Litva 

Măng tây là loài thực vật đầu tiên trên thế giới mọc vào mùa xuân trong điều kiện canh tác nông nghiệp. Măng tây sẽ có màu xanh tự nhiên nếu được hấp thụ từ ánh sáng mặt trời. Mặt trời rất quan trọng với măng tây, nên các nhà thiết kế đã chọn màu vàng làm chủ đạo cho bao bì, vì nó tượng trưng cho mặt trời, ánh sáng và mùa xuân. Điểm đặc biệt quan trọng nhất đó là nhãn của những bao bì này. Những kí tự viết tay thể hiện sự tự nhiên, tươi trẻ của sản phẩm. Măng tây không phải là loại rau phổ biến, vì vậy trên nhãn dán, nhà thiết kế đã viết thông tin bảo quản và chế biến chúng, bao gồm cả công thức nấu ăn để măng tây tươi ngon nhất. 

Đầu bếp người Ý Giovanni Ciresa cùng thương hiệu Olivier & Co. đã tạo ra hàng loại những sản phẩm để bạn chẳng muốn rời khỏi phòng bếp. Họ cũng tạo những chiếc bao bì đẹp để thu hút mọi người hơn.

Khách hàng mua sắm tại hệ thống các siêu thị của Saigon Co.op như Co.opmart, Co.opXtra, Co.op Food, Co.opSmiles… luôn cảm thấy “đã mắt” hơn khi chọn lựa sản phẩm ở các quầy rau củ, bởi những túi nilông bọc hàng đã dần được thay thế bằng các loại lá cây quen thuộc với người Việt.

Đó là các vật liệu thiên nhiên như lá chuối, dây lát, lá lục bình… mà ở các chợ quê vẫn thường sử dụng từ xưa đến nay. Sự thay đổi này đã mang lại sự hào hứng cho các bà nội trợ khi mua sắm tại siêu thị. Là khách hàng “ruột” tại siêu thị Co.opmart Rạch Miễu (Q.Phú Nhuận), chị Nguyễn Thị Loan (Q.Bình Thạnh) cho biết sự thay đổi trong việc gói rau củ bằng lá chuối thời gian qua đã có tác động rất lớn đến nhận thức của người tiêu dùng, bởi nó đã mang thông điệp sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường đến toàn xã hội, hướng đến lối sống xanh đang trở thành xu hướng trên toàn cầu

Các chuyên gia môi trường đánh giá việc các siêu thị lớn tiên phong giảm rác thải nhựa sẽ tác động rất lớn đến thị trường sản xuất cũng như thói quen tiêu dùng, góp phần giảm rác thải nhựa ra môi trường.

Tổng hợp và biên tập thông tin: đội ngũ VCA

[Green Talk] PGS và những người “đóng vai ác” trong nông nghiệp hữu cơ

[Green Talk] PGS và những người “đóng vai ác” trong nông nghiệp hữu cơ

Ngày 06/06 vừa qua, đội ngũ Cộng sự Chuỗi Giá trị (VCA) đến từ Công ty Cổ phần Green Edu đã tổ chức sự kiện Green Talk 04 – Gặp mặt và chia sẻ về Hệ thống Đảm bảo Cùng tham gia (PGS) trong nông nghiệp hữu cơ. 

Chương trình hân hạnh có sự góp mặt của cô Từ Thị Tuyết Nhung – Trưởng ban điều phối PGS Việt Nam và chị Mayu Ino – Giám đốc tổ chức Seed To Table (một tổ chức phi chính phủ Nhật Bản được lập ra với sứ mệnh giúp đỡ người nông dân Việt trong chăn nuôi và canh tác hữu cơ). Đến tham dự chương trình là hơn 20 anh chị làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp và những bạn trẻ quan tâm đến nông nghiệp hữu cơ. 

Buổi sáng diễn ra sôi nổi với phần giới thiệu về PGS được trình bày bởi đội ngũ VCA. Người tham dự được giới thiệu về tình hình tổng quan PGS trên thế giới và tại Việt Nam, các nguyên tắc thực hiện, cơ cấu tổ chức của một hệ thống chứng nhận PGS, lợi ích của các bên tham gia (hộ sản xuất, người tiêu dùng và nhà phân phối) và triển vọng của PGS đối với nước ta.

Đội ngũ Cộng sự Chuỗi Giá trị (VCA) giới thiệu về Hệ thống Đảm bảo Cùng tham gia (PGS) trong Nông nghiệp Hữu cơ

PGS là gì?

PGS là viết tắt của cụm từ Participatory Guarantee System – Hệ thống Đảm bảo Cùng tham gia. Mô hình PGS đầu tiên ra đời vào thập niên 1970, song thuật ngữ PGS mới được đặt ra sau hội thảo “Chứng nhận Thay thế” ở Brazil vào năm 2004. Hội thảo có sự góp mặt của hơn 40 người tiên phong thực hiện PGS đến từ 20 quốc gia, vào thời điểm đó, một số hệ thống đã đang chạy rất tốt. Hệ thống PGS được áp dụng vào nước ta kể từ năm 2008, hệ thống chứng nhận đầu tiên được thành lập tại xã Thanh Xuân, huyện Sóc Sơn (Hà Nội) và huyện Lương Sơn (Hòa Bình) dưới sự giới thiệu của Tổ chức Phát triển Nông nghiệp Châu Á – Đan Mạch (ADDA). Hệ thống chứng nhận đã đến Việt Nam trong bối cảnh nông nghiệp nước ta còn manh mún, nhỏ lẻ, tỉ lệ người nông dân chưa qua đào tạo lại cao. PGS được IFOAM phát triển để bảo đảm chất lượng hữu cơ hướng đến một nền nông nghiệp bền vững, bảo vệ sức khỏe của hệ sinh thái, người sản xuất và người tiêu dùng, đồng thời nâng cao năng lực cho nông dân cũng như tăng cường kết nối các cộng đồng.

Tham gia vào hệ thống PGS, người nông dân được đào tạo kiến thức thường xuyên và liên tục về sản xuất và quản lý chất lượng, tham gia giám sát, thanh tra chéo quá trình canh tác, được cấp chứng nhận cho nông sản và được hỗ trợ kết nối thị trường. Hệ thống đảm bảo cung cấp cho thị trường những sản phẩm được canh tác hữu cơ, giúp người nông dân ít vốn có thể theo đuổi con đường canh tác bền vững mà không cần tốn quá nhiều tiền cho chứng nhận bởi bên thứ ba.

Cô Từ Thị Tuyết Nhung chia sẻ về cách Hệ thống Đảm bảo Cùng tham gia (PGS) nâng cao năng lực cho các bên.

Làm thế nào để được chứng nhận tiêu chuẩn PGS?

Để triển khai được một hệ thống PGS ở địa phương, cần có đủ nguồn lực để vận hành 4 cấp: cấp cơ sở là Nông hộ (hộ nông dân), từ 5 hộ trở đi thì có thể thành lập Nhóm nông hộ, trên Nhóm là Liên nhóm, và cơ quan kiểm soát toàn bộ hệ thống là Ban điều phối địa phương. Mỗi cấp có ban quản lý/người chịu trách nhiệm quản lý riêng, từ cấp Liên nhóm trở lên có đầy đủ bộ phận kỹ thuật chuyên môn và quản lý chất lượng, đảm bảo sự trung thực, đáng tin cậy, có sự tham gia giám sát của các bên. (Để tìm hiểu rõ hơn về cách vận hành một hệ thống PGS, hãy đọc thêm bài viết Các câu hỏi về hệ thống PGS)

Mô hình của Hệ thống Đảm bảo Cùng tham gia.
Nguồn: Rikolto

Nhờ bản đồ minh họa trực quan các PGS trên thế giới, (xem bản đồ các hệ thống PGS trên thế giới tại: https://pgs.ifoam.bio/) cách diễn giải dễ hiểu và sinh động các nguyên tắc và đặc điểm của hệ thống, trò chơi về sắp xếp cơ cấu hệ thống và các hoạt động thảo luận nhóm về lợi ích của PGS, đa phần người tham gia nắm được các kiến thức nền tảng và hài lòng về phương thức tổ chức giảng dạy của chương trình. Sự kết hợp giữa hình thức học thông qua thảo luận nhóm và trao đổi trực tiếp với chuyên gia làm người tham gia thích thú, nhiệt tình phát biểu, hào hứng đào sâu đến gốc rễ vấn đề.

Các nhóm hào hứng tham gia tìm hiểu lợi ích của Hệ thống Đảm bảo Cùng tham gia (PGS)

Sau giờ nghỉ trưa là buổi tọa đàm về hành trình hữu cơ trên đất Việt với sự tham gia chính của hai diễn giả khách mời là cô Tuyết Nhung và chị Mayu – hai người phụ nữ đã gắn bó với PGS Việt Nam từ những ngày đầu tiên. Với cô Nhung, khởi đầu hành trình mang PGS về Việt Nam là thời gian cô tham gia dự án ADDA của Đan Mạch về nông nghiệp hữu cơ. Sau khi dự án đóng, người nông dân mong muốn được duy trì hệ thống PGS để họ có thể yên tâm canh tác hữu cơ, và cô đã hứa là sẽ tiếp tục giúp đỡ. Lời hứa này là động lực để cô tiếp tục con đường, “giấu chồng lấy lương hưu đi làm tình nguyện”, gắn bó với bà con nông dân miền Bắc cho đến bây giờ. Còn với chị Mayu, cái duyên với nông nghiệp Việt Nam bắt đầu khi chị sang đây lần đầu tiên năm 1994, và quyết định gắn bó tâm huyết với mảnh đất này chỉ vài năm sau đó.  PGS ở Việt Nam phát triển đến hôm nay là nhờ là tinh thần quyết liệt, dám nghĩ dám làm, những đóng góp không ngừng nghỉ của những người đi trước.

Ngoài sự góp mặt ý nghĩa của hai diễn giả chính, chương trình cũng được đón tiếp TS. Nguyễn Bá Hùng – Viện trưởng Viện Kinh Tế Nông nghiệp Hữu cơ, bác Mai Đình Hồng – Giám đốc Trung tâm Nông lâm nghiệp Bền vững từ Viện Kinh Tế Xanh và anh Nguyễn Hoàng Hải – người sáng lập Procifood – đơn vị cung cấp nông sản đạt chuẩn PGS trong khuôn khổ dự án Lương tâm sạch – Thực phẩm sạch.

Anh Nguyễn Hoàng Hải chia sẻ về quá trình thành lập dự án Lương tâm sạch – Thực phẩm sạch (Procifood).

Buổi trò chuyện diễn ra sôi nổi với phần hỏi đáp nhiệt tình giữa khán giả và khách mời. Người tham dự chăm chú lắng nghe những chia sẻ chân thành từ những người tận tâm với nông nghiệp hữu cơ mà với họ, một công cụ ý nghĩa, thiết thực giúp cho ước mơ về một nền nông nghiệp bền vững được thực hiện chính là PGS. 

Tuy vậy, không dễ dàng để triển khai được một hệ thống PGS. Qua 12 năm thực thi, cho đến nay, cả nước chỉ có 6 Hệ thống chứng nhận  trong 7 tỉnh thành được tham gia, chứng nhận bởi Ban điều phối PGS Việt Nam, trong đó ngoài miền Bắc có 4 cơ quan chứng nhận, miền Trung chỉ có 1 cơ quan và miền Nam cũng vậy. Cô Nhung cho biết, tốc độ mở rộng PGS phải đi chậm mà chắc, ít mà chất. Chính quyền và người dân địa phương phải thực sự hiểu được lợi ích của PGS, chủ động thành lập PGS thì cô và Ban điều phối sẵn sàng giúp đỡ. 

Khâu lựa chọn địa bàn để bắt đầu triển khai được thực hành cực kỳ kỹ lưỡng, mà điều quan trọng nhất để quyết định có hợp tác với địa phương hay không là chính quyền địa phương, cán bộ hợp tác xã có đồng quan điểm không, vùng đất canh tác có nguy cơ bị nhiễm bẩn không, có đủ số lượng nông hộ để triển khai không, v.v… Và một khi đã thành lập được Ban điều phối PGS tại địa phương, việc cốt yếu là phải làm sao để kiểm soát hệ thống đó đi theo đúng mục đích và giá trị cốt lõi của hệ thống chứng nhận PGS.

Với câu hỏi vui “Vậy có phải là để vận hành PGS thì trong hệ thống phải có những người “đóng vai ác” phải không ạ?”. Cả hai vị diễn giả đều mỉm cười và gật gù, cô Mayu kể: “Đúng vậy, ở ngoài miền Bắc thì người ta sợ chị Nhung, còn ở trong Nam thì người ta sợ Mayu lắm đấy.” Kể về hành trình đến với nông nghiệp Việt và gắn bó với người nông dân, chị Mayu cho biết mình đã từng có cơ hội đi qua ba miền, thấy thích thú khi nhìn thấy sự khác biệt trong văn hóa, lối sống của người nông dân ở các vùng và chị cũng hiểu được tầm quan trọng của nông nghiệp đối với người Việt.

Cô Từ Thị Tuyết Nhung (trái) và cô Mayu Ino (phải) chia sẻ về những niềm vui khi cùng nông dân làm nông nghiệp hữu cơ.

Năm 2012, chị Mayu cùng Seed ro Table lập ra ngân hàng Bò, Vịt, cho các hộ nông dân tại Bến Tre vay vịt, bò để chăn nuôi, có hộ đã từ 25 con vịt con ban đầu mà sang năm tiếp theo đã có thể dành dụm mua cho mình một mảnh đất. Khi được khán giả đặt câu hỏi về cách xin tài trợ cho tổ chức, chị bật mí rằng bạn trẻ phải có khả năng viết đề xuất tài trợ tốt, và cốt lõi là phải đi thực tế để thấu hiểu đời sống người nông dân, như lúc chị làm ngân hàng Bò – Vịt, chị đi đến tận nhà 200 hộ nông dân, dành ra 2 tiếng cho mỗi hộ để trò chuyện nhằm hiểu rõ thực tế câu chuyện và khả năng triển khai dự án của họ, phải hiểu thì mới thương.

Buổi talkshow khép lại với sự chia sẻ của anh Nguyễn Hoàng Hải – founder Procifood – đơn vị hợp tác với 30 hộ nông dân và cung cấp nông sản cho 500 khách hàng tại địa bàn TP.HCM. Nói về tiềm năng của PGS, anh cho biết người tiêu dùng rất cần rau hữu cơ giá tốt để ăn, nhu cầu thị trường rất lớn, chúng ta lại chưa đủ năng lực cung cấp. Tuy nhiên, phải chú ý, để có thể đưa sản phẩm vào hệ thống các siêu thị, các chuỗi cửa hàng, nhà phân phối phải đảm bảo có đủ giấy chứng nhận VSATTP và giấy chứng nhận hữu cơ. 

Sự kiện Green Talk khép lại với tiếng cười giòn tan của cả người tham dự lẫn khách mời qua Trò chơi đố vui về nông nghiệp Việt.

Dẫu biết hành trình đi đến một nền nông nghiệp bền vững còn dài và còn khó khăn, nhưng hy vọng sẽ không bao giờ tắt. Chúng ta cùng mong chờ một thế hệ trẻ Việt Nam có năng lực, có đam mê học hỏi những kinh nghiệm từ người đi trước và áp dụng những kiến thức đó để phát triển, mở rộng hệ thống PGS trên khắp các vùng miền đất nước.

Green Talk là chuỗi sự kiện kết nối chuyên gia nhằm chia sẻ kiến thức đến những người đam mê nông nghiệp.

[Dế Mèn Du Ký] Chiang Mai và anh kỹ sư làm du lịch xanh

[Dế Mèn Du Ký] Chiang Mai và anh kỹ sư làm du lịch xanh

Tôi nhấc máy gọi điện thoại cho một người bạn vì biết tin bạn vừa về lại Việt Nam sau chuyến học tập ở nước ngoài. Định bụng sẽ đưa bạn đi vòng vòng Sài Gòn vào dịp Quốc Khánh tới, thế mà tôi lại bị thuyết phục bởi kế hoạch hấp dẫn mà bạn đề ra – trải nghiệm mô hình farmstay ở Chiang Mai. Một chuyến đi đầy bất ngờ đã bắt đầu như thế đấy.

Rừng quốc gia Doi Inathon xanh ngút ngàn.
Nguồn: Nhóm tác giả
Suýt quên mất mặt trời…

Sau 2 giờ bay, cuối cùng nhóm 4 người chúng tôi đã đặt chân xuống sân bay Chiang Mai an toàn. Nằm gần chân đồi Suthep xanh rì nên không khí nơi đây mát mẻ lạ kỳ. Được đánh giá là một trong những sân bay quốc tế với chất lượng dịch vụ tốt và lượng khách du lịch dồi dào, Sân bay Quốc tế Chiang Mai là cửa ngõ quan trọng, đóng góp một phần không nhỏ vào sự phát triển kinh tế của vương quốc Thái Lan. Diện tích của sân bay không quá lớn nhưng hàng năm tiếp đến hơn 2 triệu hành khách quốc tế và gần 8 triệu lượt khách nội địa.

Chúng tôi chọn tuk tuk để đi từ sân bay về khách sạn. Tuk tuk là dạng xe máy được cải tiến để phía sau đủ rộng cho 2 người ngồi, thoạt nhìn như một chiếc xe lam nhỏ. Điểm đặc biệt là tuk tuk có cả số lùi như ô tô nữa. Thấy rõ là hai đứa tôi chẳng có một chữ tiếng Thái giắt lưng, anh lái xe đưa luôn điện thoại để tôi đánh địa chỉ muốn đến. “OK! OK! No problem!” – anh xem địa chỉ xong thì vừa nói vừa cười khà khà hào sảng. Anh nhiệt tình nói tiếng Thái xen lẫn tiếng Anh để chỉ cho chúng tôi cảnh vật trên đường, hệt như một hướng dẫn viên du lịch. Giọng anh trầm trầm thân thiện khiến tôi chỉ ước mình biết được thêm chút tiếng Thái để đáp lại sự nhiệt tình này. Chúng tôi đang mải mê nói chuyện thì xe đã đến thành cổ – trái tim của thành phố Chiang Mai nhộn nhịp.

Đón chào chúng tôi là một nhà trọ nhỏ xinh. Lầu trệt chỉ chừng 25 thước vuông,  gồm quầy tiếp tân và 3 bàn trà thấp. Gạch men lát sàn là những viên nhỏ chỉ độ gang tay, tráng hoa văn caro xanh trắng đơn giản của những ngày xưa cũ. Trong lúc chờ bạn làm thủ tục nhận phòng, tôi bị thu hút bởi một chiếc ukulele nhỏ nhỏ nhỏ xinh xinh. Cây đàn treo nghiêng nghiêng trên tường, mặt gỗ đã phủ một lớp bụi hờ. Tôi đưa tay lên gảy thì chợt giật mình khi nghe anh chủ nhà trọ gọi. Sợ anh quở trách, tôi vội buông ra, nhưng thì ra anh gọi là để bảo “Nếu bạn thích thì có thể lấy xuống chơi thoải mái!” kèm theo một nụ cười tỏa nắng, làm tôi suýt quên mất mặt trời lúc đó đã lặn mất rồi.

Mãi mà không ngắm hết

Chợ đêm Chiang Mai chỉ mở vào chiều tối thứ 7 và chủ nhật. Khi trời còn chưa kịp tắt nắng thì các cửa tiệm đã bắt đầu dựng gian hàng. Không khí rộn ràng náo nhiệt khẩn trương náo động cả một góc trời. Nếu bỏ lỡ khoảnh khắc kỳ diệu này, du khách chắc sẽ ngỡ ở đây vừa xảy ra một trò ảo thuật, khi mà con phố vắng lặng lúc sớm giờ đã lung linh tấp nập trong đêm.

Chợ đêm Chiang Mai lung linh trong ánh đèn.
Nguồn: Nhóm tác giả

Thái Lan đúng là thiên đường mua sắm, chẳng vậy mà chợ đêm mà chúng tôi đi ngày hôm đó đã khiến cho những đôi chân đầy sức trẻ cũng phải mỏi mệt vì khu chợ rộng lớn này.

Chợ đêm là hình thức mua bán tập trung ở một khu vực và chỉ diễn ra vào khoảng từ 17 đến 23 giờ. Chúng tôi đi mãi mà không ngắm hết từ hàng địa phương, hàng từ vùng miền khác, hàng có họa tiết voi, rồi những món đồ hoa văn mang đậm âm hưởng vùng Bắc Thái Lan. Cách bày trí bắt mắt và tay nghề vô cùng tinh xảo khiến chúng tôi đến hàng nào cũng phải dừng lại ngắm nghía cho thật đã. Mới ngày đầu tiên của chuyến đi mà đứa nào trong nhóm cũng phải mua về vài món.

Hang ổ ẩm thực

Một phần không thể không kể đến đó là “ẩm thực đường phố” Thái Lan. Các quán nhỏ nằm rải rác hai bên đường, thức ăn bày ra đầy sắc màu và mùi thơm lạ lẫm. Đồ ăn ở đây đa dạng cả về chủng loại và cách thức chế biến. Dù đã lập sẵn chiến thuật để thử thật nhiều món mới, nhưng chỉ sau hai chục phút trên con đường nhỏ, bụng bọn tôi đều đã căng ra như ông địa mất rồi.

Nhưng chao ôi, lũ trẻ chúng tôi quả là đã phạm một sai lầm. Từ con đường này đi thêm dăm bước, một con hẻm dẫn vào khu ẩm thực siêu to khổng lồ dường như vô tận. 4 đứa nhìn nhau với biểu cảm không tả được, thế là bọn tôi quyết định tra tấn con mắt mình bằng cách vào tận “hang ổ ẩm thực” này.

Dù là vùng núi phía Bắc nhưng Chiang Mai vẫn có rất nhiều quán ăn phục vụ hải sản tươi sống. Khách nước ngoài lẫn “nước trong” ngồi gần kín hết các hàng ghế công cộng. Tôi cứ tưởng như trước mắt mình là một sân khấu lớn đang diễn vở ‘Thiên Đường Ẩm Thực’ và chúng tôi là những diễn viên quần chúng trong vai “chỉ được ngắm chứ không được ăn”.

Một điểm mà tôi ấn tượng là đường phố ở đây rất sạch sẽ, kể cả khu vực ăn uống ngoài trời – chỗ vốn rất khó giữ được sự tinh tươm. Sự “Sạch đến kỳ lạ” này được tái hiện trong suốt những ngày sau đó khi chúng tôi đi đến những khu vực khác của Chiang Mai. Thật tuyệt vời!

Mori Natural Farm

Những ngày tiếp theo là thời gian chúng tôi thực hiện đúng mục đích chính của chuyến đi: tham quan và trải nghiệm các mô hình farmstay của Chiang Mai. Chúng tôi đến thăm 4 farmstay nổi tiếng. Nông trại nào cũng dễ mến vô cùng, nhưng điều khiến tôi nhớ nhất chính là những ngày hạnh phúc tại Mori Natural Farm.

Cách trung tâm Chiang Mai khoảng 40km về phía Bắc, Mori Farm đi vào hoạt động từ tháng 11/2018 dưới sự quản lý của đôi vợ chồng trẻ Po – Mieng ở vùng Pong Yaeng, Mae Rim. Anh Po là kỹ sư điện, có nhiều năm làm việc trong các tập đoàn lớn tại Bangkok nhưng “cuộc sống đô thị ngột ngạt quá nên hai vợ chồng anh về đây trồng cây cho gần gũi với thiên nhiên,” anh kể.

Anh Po (đứng thứ ba từ bên trái) cùng đoàn khách đến nhà.
Nguồn: Nhóm tác giả

Anh kể, trong một lần ghé thăm, bạn anh hỏi rằng “Ngôi nhà này vừa thoáng đãng, lại còn có tầm nhìn rất đẹp, sao không thử làm farmstay nhỉ?”. Nghe vậy, anh Po tìm hiểu qua sách vở và Internet, thấy mô hình này cũng hợp với lối sống tự nhiên mình đang theo đuổi, thế là quyết định làm thôi. “Mọi thứ diễn ra nhanh lắm, chỉ 8 tháng anh đã có 4 căn nhà rồi, nhưng không vì thế mà chất lượng kém đâu nhé,” vừa kể, anh vừa hào hứng dẫn chúng tôi đi khắp Mori Farm.

Mỗi ngôi nhà là một tác phẩm do chính anh Po thiết kế và giám sát thi công. Mấu nối của kèo, cột, xà nhà được khắc thành mộng (lồi) và lỗ mộng (lõm) để ghép khít vào nhau mà không cần đến một cây đinh nào cả. Đây là kỹ thuật ghép mộng gỗ, còn gọi là kỹ thuật kanawatsugi của người Nhật, đòi hỏi người thợ phải thật tỉ mỉ và kiên nhẫn.

Một căn nhà được làm với kỹ thuật ghép mộng gỗ (kanawatsugi) tại Mori Natural Farm.
Nguồn: Trang trại Mori cung cấp

Mỗi căn phòng rộng khoảng 20 – 40 thước vuông, tùy vào nhu cầu người ở. Trên sàn gỗ ấm cúng là một chiếc giường lớn phủ ga trắng tinh tươm. Thiết kế của ô cửa và vách ngăn khiến trong phòng thoáng mát như ở ngoài trời. Hoa khô trong lọ được hái sẵn từ vườn, sách, tạp chí xếp ngay ngắn trên bàn, rèm với hoa văn Nhật tung bay trong gió, … tất cả điều đó làm chúng tôi không khỏi mỉm cười hạnh phúc khi mường tượng cảnh chị Mieng – vợ anh Po lui cui sắp đặt thật chỉn chu, đầy tâm huyết.

Khi chúng tôi thắc mắc rằng không thấy muỗi xuất hiện vì thường những vùng rừng núi, độ ẩm cao sẽ giúp muỗi sinh sôi mạnh, anh Po hài hước giải thích là “vì chúng ta đang ở trên độ cao 900m so với mực nước biển nên muỗi bay lên giữa đường thì gãy cánh hoặc bị ù tai nên bỏ cuộc ấy mà”. Hơn nữa, để ngăn chặn côn trùng, anh trồng các loại cây hương liệu như sả, hương thảo xung quanh.

Đoạn, anh kể chúng tôi nghe về phương pháp canh tác hữu cơ mà anh đang áp dụng tại vườn, rằng anh không sử dụng hóa chất gì cả, trồng cây theo phương pháp tự nhiên nên rau của anh thanh mát lắm. Anh còn trồng cả dâu tây nữa, tuy quả không to đẹp nhưng cực kỳ thơm ngon và khách du lịch ai nấy đều rất thích. Du khách khi đến với anh chị đều được đón tiếp như những người anh em trong gia đình vậy: được làm vườn, được nấu ăn, được chia sẻ cùng nhau.

Những chùm hoa tại trang trại Mori hẹn chúng tôi một ngày trở lại.
Nguồn: Agoda

Trở lại thành cổ sau khi thăm thêm 3 farmstay khác, chúng tôi có những buổi review nói chuyện về những ấn tượng trong chuyến đi. Tuy có rất nhiều trải nghiệm, tôi lại nhớ nhất những lời của anh Po: “Anh muốn trồng ra những loại rau củ sạch không chỉ cho gia đình mình mà cả những người khách đến đây cũng được thưởng thức vị ngon của nó nữa!”. Câu nói từ người đàn ông mảnh khảnh chân chất nghe giản đơn thôi, nhưng thực sự đã truyền cho tôi rất nhiều cảm hứng: khi việc làm nhỏ của mình mang lại giá trị cho người khác, thì chắc chắn, hạnh phúc sẽ được nhân đôi.