Với khối lượng thông tin khổng lồ mà chúng ta đang tiếp cận hàng ngày cùng sự phổ biến của tin tức giả mạo, việc đánh giá tin tức và nguồn tin nào đáng tin cậy đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Đây là lý do tại sao tư duy phản biện tích cực (Critical Thinking) là một trong những kỹ năng quan trọng nhất cần có để thành công.

Tư duy phản biện liên quan đến tư duy cởi mở, ham học hỏi. Đó là những suy nghĩ chín chắn, phân tích vấn đề dựa trên bằng chứng (thay vì ý kiến chủ quan) để hiểu rõ những gì đang diễn ra. Từ đó bạn có thể đưa ra quyết định tốt hơn và giải quyết vấn đề hiệu quả hơn.

Critical thinking là gì

Bật mí 9 phương pháp rèn luyện tư duy Critical Thinking hiệu quả

1. Kiểm tra thông tin thận trọng

Cho dù đó là một bài báo mà ai đó đã chia sẻ trực tuyến hay dữ liệu liên quan đến công việc, hãy luôn kiểm tra thông tin một cách cẩn thận. Bạn cần đặt ra các câu hỏi như: “Thông tin này đã đầy đủ và cập nhật mới chưa?”, “Yếu tố nào cần xem xét để hỗ trợ các lập luận”

2. Đánh giá nguồn thông tin

Nguồn tin có đáng tin cậy không, vì sao lại xuất hiện thông tin này. Chẳng hạn như họ họ đang cố gắng bán cho bạn thứ gì đó hoặc khiến bạn thực hiện một hành động nào đó. Cố gắng tránh các nguồn ẩn danh hoặc các nguồn gây tranh cãi. Bên cạnh đó, hãy kiểm tra thời điểm thông tin được xuất bản. Một nguồn cũ có thể vô tình cung cấp thông tin sai lệch chỉ vì các sự kiện luôn được cập nhật liên tục.

3. Đưa ra quan điểm trên nhiều góc độ

Mọi người đều có ý kiến của riêng mình – ngay cả những người thông minh đưa ra những lập luận có vẻ hợp lý cũng có những quan điểm và thành kiến ​​cá nhân định hình nên suy nghĩ của họ. Vì vậy, khi ai đó cung cấp thông tin cho bạn, hãy cân nhắc xem còn những khía cạnh nào không nên bỏ qua hay không.

Đưa ra quan điểm dựa trên nhiều góc độ là tư duy phản biện tích cực

4. Lắng nghe tích cực 

Lắng nghe cẩn thận những gì người khác đang nói với bạn và cố gắng xây dựng một bức tranh rõ ràng về quan điểm của họ. Đồng cảm là một kỹ năng hữu ích vì khi đặt mình vào vị trí của người khác, bạn sẽ có thể hiểu họ hơn. Lưu ý là đừng phán xét sau mà chỉ lắng nghe vì nếu bạn phán xét quá mức, đó không phải là Critical Thinking.

Lắng nghe tích cực là một trong những cách rèn luyện Critical Thinking hiệu quả

5. Thu thập thông tin cần thiết

Bất cứ khi nào bạn xác định được những khoảng trống trong thông tin hoặc dữ liệu, hãy tự nghiên cứu để lấp đầy những khoảng trống đó. Có như vậy bạn mới có cơ sở để phản biện hiệu quả.

6. Đặt câu hỏi mở 

Sự tò mò là những gì mô tả người có tư duy phản biện. Do đó, để rèn luyện kỹ năng này, hãy tự hỏi chính mình liên quan các câu hỏi liên quan đến “ai”, “cái gì” và “tại sao”.

7. Học cách phát hiện tin tức giả mạo

Không phải lúc nào bạn cũng dễ dàng phát hiện ra nội dung sai lệch. Có một nguyên tắc để nhận ra tin giả đó là xem xét ngôn ngữ, giọng điệu của tác phẩm. Chẳng hạn như việc có sử dụng ngôn ngữ mang tính cảm xúc và cố gắng khiến bạn hiểu sai hay không. Đừng quên kiểm tra thêm các nguồn dữ kiện, số liệu, hình ảnh và trích dẫn để đánh giá mức độ chính xác của thông tin! 

8. Học cách phát hiện thông tin sai lệch

Giống như tin tức giả mạo, thông tin sai lệch có thể tác động đến cảm xúc của bạn nhiều hơn và trình bày quan điểm hạn chế về chủ đề cụ thể nào đó. Hãy tự hỏi “Chủ đề này có thể khai thác được gì ngoài thông tin được trình bày ở đây”. Nhờ đó bạn sẽ có bức tranh và góc nhìn đầy đủ hơn về vấn đề đang xem xét.

9. Hình thành suy nghĩ riêng của bản thân

Mọi người đều có suy nghĩ riêng của mình. Để rèn luyện tư duy phản biện tích cực (Critical Thinking), bạn cần suy nghĩ một cách khách quan về những điều bạn thích và không thích, xem xét những điều này tác động đến suy nghĩ của bạn như thế nào. Hãy nhớ rằng, tư duy phản biện là suy nghĩ một cách độc lập. Do đó, khi đánh giá các thông tin, bạn nên có góc nhìn riêng của mình về vấn đề đang xem xét.

>> PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG MỀM – KHAI PHÁ KHẢ NĂNG SÁNG TẠO TIỀM ẨN TRONG CON NGƯỜI BẠN

>> CRITICAL THINKING (TƯ DUY PHẢN BIỆN): ĐỘC LẬP TRONG SUY NGHĨ VÀ RA QUYẾT ĐỊNH HIỆU QUẢ